Upadłość konsumencka bez majątku – koszty i plan spłaty

Tak, upadłość konsumencka bez majątku jest możliwa. Osoba niewypłacalna może złożyć wniosek, nawet jeżeli nie ma mieszkania, samochodu ani oszczędności. W sprawie wszczętej na wniosek dłużnika brak środków na koszty nie stanowi samodzielnej przeszkody: koszty postępowania może tymczasowo pokryć Skarb Państwa. Brak majątku nie oznacza jednak automatycznego umorzenia długów bez planu spłaty.

Stan prawny: 3 października 2026 r. · Autor: adw. Michał Hajduk

Nie posiadasz niczego, co można sprzedać, i obawiasz się, że sąd odrzuci Twój wniosek? Kluczowe jest rozróżnienie trzech kwestii: warunków ogłoszenia upadłości, finansowania postępowania oraz sposobu oddłużenia. Wyjaśniam, jak brak majątku wpływa na każdą z nich.

Czy można ogłosić upadłość konsumencką bez majątku?

Przepisy nie wymagają od konsumenta składającego własny wniosek posiadania majątku o określonej wartości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność, czyli utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zgodnie z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego opóźnienie przekraczające trzy miesiące tworzy domniemanie niewypłacalności. Nie jest to jednak ustawowy okres oczekiwania, który trzeba zawsze odczekać przed złożeniem wniosku.

Można mieć długi i nie mieć żadnego wartościowego składnika majątku. Można też posiadać dochód, który wystarcza na podstawowe utrzymanie, lecz nie pozwala regulować wymagalnego zadłużenia. Każda z tych sytuacji wymaga oceny niewypłacalności i tego, czy do dłużnika stosuje się przepisy o upadłości konsumenckiej.

Dlaczego art. 13 Prawa upadłościowego bywa błędnie przywoływany?

Art. 13 przewiduje oddalenie wniosku, gdy majątek nie wystarcza na koszty postępowania albo wystarcza tylko na te koszty. Jednak art. 491² ust. 1 ogranicza stosowanie tego przepisu w upadłości konsumenckiej do sytuacji, gdy wniosek złożył wyłącznie wierzyciel. Nie można więc przenosić tej przeszkody na konsumenta występującego z własnym wnioskiem.

Sama wysokość długu również nie przesądza o niewypłacalności. Zobacz: ile trzeba mieć długów, żeby ogłosić upadłość konsumencką.

Upadłość konsumencka bez majątku i bez dochodu

Brak stałego dochodu także nie wyklucza sam w sobie ogłoszenia upadłości. Ma jednak znaczenie dla oceny, czy dłużnik będzie zdolny dokonywać spłat. Sąd bada sytuację osobistą oraz możliwości zarobkowe, a nie tylko wysokość aktualnego wynagrodzenia.

Przykładowo utrata pracy nie musi oznaczać trwałej niezdolności do spłat. Inaczej może wyglądać sytuacja osoby, której stan zdrowia trwale uniemożliwia zarobkowanie. Sam wiek, diagnoza lub status osoby bezrobotnej nie zastępują oceny całej sytuacji osobistej.

Dwie osoby bez majątku – różne możliwości oddłużenia

Przykłady hipotetyczne:

• Osoba bez mieszkania i oszczędności, która pracuje. Jeżeli jej możliwości zarobkowe pozwalają na spłaty po uwzględnieniu uzasadnionych potrzeb utrzymania, sąd może ustalić plan spłaty. Sam brak majątku do sprzedaży nie uzasadnia umorzenia zobowiązań bez planu.
• Osoba bez majątku, trwale niezdolna do jakichkolwiek spłat. Jeżeli jej sytuacja osobista w oczywisty sposób wskazuje na taką trwałą niezdolność, sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty na podstawie art. 491¹⁶ ust. 1. Brak pracy lub niskie dochody nie wystarczają do takiej oceny.

Ile kosztuje upadłość konsumencka bez majątku?

Opłata sądowa od wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wynosi 30 zł. Nie jest to pełny koszt całego postępowania. Trzeba rozróżnić opłatę od wniosku, koszty postępowania po ogłoszeniu upadłości i ewentualne wynagrodzenie wybranego pełnomocnika.

Kto płaci za syndyka, gdy dłużnik nie ma pieniędzy?

Zgodnie z art. 491⁷ ust. 1, jeżeli majątek nie wystarcza na koszty albo w masie upadłości brakuje płynnych funduszów, koszty postępowania pokrywa tymczasowo Skarb Państwa. Dotyczy to finansowania kosztów po ogłoszeniu upadłości; nie oznacza automatycznego zwolnienia z opłaty od wniosku.

Ostateczne rozliczenie zależy od przebiegu i wyniku sprawy:

• jeżeli do masy wpłyną wystarczające fundusze, syndyk zwraca wypłacone kwoty Skarbowi Państwa;
• przy ustalaniu planu spłaty koszty uwzględnia się co do zasady w pełnej wysokości, ale ustawa przewiduje wyjątek związany z możliwościami zarobkowymi i potrzebami utrzymania upadłego oraz osób na jego utrzymaniu;
• przy umorzeniu zobowiązań bez planu spłaty na podstawie art. 491¹⁶ ust. 1 sąd obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami.

Nie należy więc zakładać ani że dłużnik zawsze zapłaci wszystkie koszty, ani że brak majątku gwarantuje bezpłatne postępowanie. Szczegóły omawiam we wpisie: ile kosztuje upadłość konsumencka.

Co robi syndyk, jeżeli dłużnik nie ma majątku?

Brak majątku do sprzedaży nie oznacza postępowania bez syndyka. Syndyk ustala rzeczywistą sytuację majątkową, wykonuje obowiązki wobec wierzycieli i przygotowuje projekt planu spłaty albo informację o przesłankach innego rozstrzygnięcia. Sprawdza również dane o dochodach i wcześniejszych czynnościach majątkowych.

Brak nieruchomości i samochodu nie oznacza, że do masy upadłości nie wpłyną żadne pieniądze. Do masy może wchodzić ustawowo określona część dochodu. Zakres wyłączeń zależy od rodzaju dochodu, reguł ochrony przed egzekucją, sytuacji rodzinnej i właściwych przepisów, w tym art. 63 Prawa upadłościowego.

Nie trzeba pozbywać się majątku, aby móc złożyć wniosek. Darowizna przed upadłością konsumencką lub sprzedaż dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli może zostać zakwestionowana. We wniosku należy rzetelnie ujawnić majątek i wymagane informacje o wcześniejszych czynnościach.

Czy brak mieszkania i samochodu oznacza brak majątku?

Nie zawsze. Majątkiem mogą być także pieniądze na rachunku, udziały w nieruchomości, wierzytelności wobec innych osób oraz inne prawa majątkowe. Trzeba je ujawnić nawet wtedy, gdy są trudne do sprzedania. Odrębną kwestią jest to, czy dany składnik wchodzi do masy upadłości, czy podlega ustawowemu wyłączeniu.

Ile trwa upadłość konsumencka bez majątku?

Nie ma ustawowego terminu, w którym cała sprawa osoby bez majątku musi się zakończyć. Brak składników wymagających sprzedaży może ograniczyć czas potrzebny na likwidację, lecz nadal konieczne są czynności syndyka i rozstrzygnięcie sądu.

Warto odróżnić rozpoznanie wniosku, postępowanie po ogłoszeniu upadłości oraz późniejsze wykonywanie planu spłaty. Na czas wpływają m.in. kompletność dokumentów, liczba wierzycieli, spory, potrzeba wyjaśnienia wcześniejszych transakcji i obciążenie sądu. Nie można wiarygodnie obiecać zakończenia sprawy w określonej liczbie miesięcy tylko dlatego, że dłużnik nie ma majątku.

Więcej o etapach: ile trwa upadłość konsumencka.

Czy brak majątku pozwala umorzyć długi bez planu spłaty?

Samo nieposiadanie majątku nie wystarcza do umorzenia zobowiązań bez spłat.

Oddłużenie wymaga spełnienia właściwych przesłanek ustawowych. Art. 491^14a przewiduje również podstawy odmowy oddłużenia, z wyjątkami opartymi na względach słuszności lub humanitarnych. Ponadto nie wszystkie długi podlegają umorzeniu: wyłączone są m.in. zobowiązania alimentacyjne i inne kategorie wskazane w art. 491²¹ ust. 2.

Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty

Przy rozstrzygnięciu opartym na art. 491¹⁶ ust. 1 decydujące znaczenie ma osobista sytuacja upadłego, która w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do jakichkolwiek spłat w ramach planu.

Plan spłaty wierzycieli

Jeżeli upadły może dokonywać spłat, sąd określa obowiązki odpowiednio do jego możliwości zarobkowych i potrzeb utrzymania. Zasadniczy limit wynosi 36 miesięcy. Przy umyślnym doprowadzeniu do niewypłacalności lub istotnym zwiększeniu jej stopnia albo rażącym niedbalstwie ustawa przewiduje okres od 36 do 84 miesięcy, z odrębnymi regułami skrócenia przy wysokim poziomie spłaty zobowiązań. Długość planu nie wynika wyłącznie z wartości majątku.

Szczegóły znajdziesz w poradnikach: ile wynosi rata planu spłaty wierzycieli oraz ile trwa plan spłaty wierzycieli.

Warunkowe umorzenie zobowiązań

Jeżeli niezdolność do jakichkolwiek spłat wynika z sytuacji osobistej, ale nie ma charakteru trwałego, możliwe jest warunkowe umorzenie bez planu spłaty. Ustawa przewiduje pięcioletni okres, w którym poprawa sytuacji może prowadzić do ustalenia planu spłaty na odpowiedni wniosek. Upadły ma w tym czasie obowiązki, w tym składanie corocznych sprawozdań.

Co przygotować do wniosku o upadłość bez majątku?

Wniosek nadal musi przedstawiać pełną sytuację dłużnika. Brak majątku należy jasno wskazać, lecz nie zwalnia on z podania pozostałych wymaganych informacji. Przygotuj przede wszystkim:

• spis wszystkich wierzycieli, ich adresy, kwoty zadłużenia i terminy zapłaty, z odrębnym wskazaniem wierzytelności spornych;
• aktualny wykaz majątku — także udziałów, wierzytelności i innych praw, jeżeli istnieją;
• informacje o przychodach i kosztach utrzymania swoim oraz osób pozostających na Twoim utrzymaniu z ostatnich sześciu miesięcy;
• opis przyczyn niewypłacalności oraz materiały pozwalające je uprawdopodobnić;
• informacje o czynnościach prawnych z ostatnich dwunastu miesięcy w zakresie wymaganym przez art. 491² ust. 4, w tym dotyczących nieruchomości i praw o wartości wskazanej w ustawie.

Dokumenty bankowe, pisma od wierzycieli, dokumenty dochodowe oraz potwierdzenia istotnych kosztów pomagają przygotować rzetelny wniosek. Jeżeli znaczenie ma stan zdrowia, warto zebrać dokumentację pozwalającą ocenić jego wpływ na możliwości zarobkowe. Szerszy opis procedury znajdziesz w przewodniku po upadłości konsumenckiej.

Gdzie i w jakiej formie złożyć wniosek?

Wniosek o upadłość konsumencką rozpoznaje właściwy sąd upadłościowy. Można go złożyć elektronicznie w systemie Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Dłużnik składający wniosek o upadłość konsumencką może również skorzystać z drogi poza systemem, na urzędowym formularzu. Wynika to z art. 491² ust. 3 w związku z art. 216aa Prawa upadłościowego. Możliwość ta nie zależy od tego, czy dłużnik posiada majątek.

W wyborze sądu pomoże wyszukiwarka sądów upadłościowych według kodu pocztowego lub gminy. Na tej samej stronie sprawdzisz adres wydziału i przejdziesz do źródeł urzędowych.

Oficjalne informacje znajdziesz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości o KRZ. Zasady składania wniosków poza systemem wyjaśnia także informacja sądu o KRZ i formie wniosku. Wzór formularza wniosku dłużnika w formatach PDF i RTF znajdziesz wśród formularzy upadłości konsumenckiej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Film: upadłość konsumencka bez majątku

FAQ – upadłość konsumencka bez majątku

Każde pytanie ma własny odnośnik. Skopiuj jego adres, aby udostępnić konkretną odpowiedź.

Czy można ogłosić upadłość, mając tylko jednego wierzyciela?

Tak. Art. 491² ust. 2 dopuszcza prowadzenie upadłości konsumenckiej także przy jednym wierzycielu. Trzeba jednak spełnić warunki ogłoszenia upadłości, w tym być niewypłacalnym.

Czy bez pracy i bez majątku mogę złożyć wniosek?

Tak, te okoliczności same w sobie nie wykluczają własnego wniosku konsumenta. Przy późniejszym rozstrzygnięciu o oddłużeniu sąd ocenia również możliwości zarobkowe i to, czy niezdolność do spłat jest trwała.

Czy syndyk zabierze całe wynagrodzenie?

Nie. Prawo przewiduje wyłączenia części dochodu z masy upadłości. Kwoty pozostającej do dyspozycji upadłego nie można ustalić bez danych o rodzaju dochodu i sytuacji rodzinnej.

Czy upadłość bez majątku kosztuje tylko 30 zł?

30 zł to opłata sądowa od wniosku dłużnika. Koszty postępowania po ogłoszeniu upadłości są odrębne i mogą być tymczasowo finansowane przez Skarb Państwa, a następnie rozliczane według ustawowych zasad.

Czy brak majątku gwarantuje umorzenie wszystkich długów?

Nie. Nie przesądza o sposobie oddłużenia, a ustawa wyłącza niektóre zobowiązania z umorzenia. Ogłoszenie upadłości i późniejsze umorzenie zobowiązań są odrębnymi rozstrzygnięciami.

Jak wykazać we wniosku, że nie mam majątku?

W aktualnym wykazie majątku wskaż rzeczywisty stan swoich aktywów, a w opisie sytuacji wyjaśnij brak składników majątkowych. Brak mieszkania nie oznacza, że można pominąć środki na rachunkach, udziały lub wierzytelności. Dokumenty i dodatkowe wyjaśnienia powinny pozwalać sądowi oraz syndykowi zweryfikować przedstawione informacje.

Czy przed wnioskiem trzeba mieć bezskuteczną egzekucję komorniczą?

Nie. Wcześniejsze prowadzenie ani umorzenie egzekucji komorniczej nie jest warunkiem własnego wniosku konsumenta o upadłość. Trzeba wykazać niewypłacalność i spełnić właściwe przesłanki ustawowe. Jeżeli egzekucja była prowadzona, dokumenty komornicze mogą pomóc opisać i uprawdopodobnić sytuację dłużnika. Nie zastępują jednak pełnego wniosku ani oceny sądu.

Czy brak majątku osobistego oznacza brak majątku wspólnego małżonków?

Nie. Można nie mieć majątku osobistego, a jednocześnie posiadać majątek objęty wspólnością małżeńską. Jeżeli w chwili ogłoszenia upadłości małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, co do zasady majątek wspólny wchodzi do masy upadłości zgodnie z art. 124 ust. 1. Przed wskazaniem we wniosku braku majątku trzeba więc odróżnić majątek osobisty dłużnika, majątek wspólny oraz majątek osobisty drugiego małżonka. Szczegóły opisuję w poradniku: majątek wspólny po ogłoszeniu upadłości.

Co jeśli po ogłoszeniu upadłości otrzymam spadek lub darowiznę?

Skutek zależy od etapu sprawy. Zgodnie z art. 62 masa upadłości obejmuje także majątek nabyty w toku postępowania, z ustawowymi wyjątkami. O otrzymaniu spadku lub darowizny w czasie postępowania prowadzonego przez syndyka należy go poinformować; znaczenie mają również szczególne przepisy dotyczące spadków.

W okresie wykonywania planu spłaty istotna poprawa sytuacji majątkowej związana z otrzymaniem spadku lub darowizny może uzasadniać wniosek o zmianę planu na podstawie art. 491¹⁹ ust. 3. Zmiana wymaga rozstrzygnięcia sądu. Brak majątku w chwili złożenia wniosku nie oznacza więc, że późniejsze nabycie majątku pozostaje bez znaczenia.

Upadłość bez majątku – co warto zapamiętać?

Brak wartościowego majątku nie zamyka konsumentowi drogi do własnego wniosku o upadłość. Może ograniczyć czynności związane ze sprzedażą, ale nie usuwa obowiązków informacyjnych ani nie przesądza o kosztach, czasie sprawy i planie spłaty. Przed złożeniem wniosku trzeba ocenić również dochody, możliwości zarobkowe, przyczyny zadłużenia i rodzaje długów.