Ile trwa plan spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej?

Krótka odpowiedź: Plan spłaty wierzycieli w upadłości konsumenckiej co do zasady może zostać ustalony na okres do 36 miesięcy. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty może trwać od 36 do nawet 84 miesięcy, czyli 7 lat.

Nie oznacza to jednak, że każdy plan spłaty trwa 3 albo 7 lat. Sąd ustala jego długość indywidualnie, a w niektórych przypadkach plan może być znacznie krótszy. Co więcej, przepisy przewidują sytuacje, w których część okresu trwania samego postępowania upadłościowego zalicza się na poczet okresu spłaty.

Stan prawny: 27 września 2026 r.

Autor: adwokat Michał Hajduk
Od kilkunastu lat zajmuję się sprawami z zakresu upadłości konsumenckiej. Jestem autorem „Przewodnika po upadłości konsumenckiej” oraz prowadzę kancelarię adwokacką we Wrocławiu specjalizującą się w sprawach upadłościowych.

Ile może trwać plan spłaty wierzycieli?

Najprościej można przedstawić to w następujący sposób:

W praktyce odpowiedź na pytanie „ile będzie trwał mój plan spłaty?” wymaga zatem oceny konkretnej sytuacji upadłego.

Samo zadłużenie w wysokości np. 300.000 zł czy 500.000 zł nie oznacza automatycznie, że plan spłaty będzie trwał dłużej. Podobnie wysokie dochody nie przesądzają same w sobie o długości planu.

Plan spłaty do 36 miesięcy – podstawowa zasada

W typowej sytuacji plan spłaty wierzycieli może zostać ustalony na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy.

Sformułowanie „do 36 miesięcy” ma bardzo duże znaczenie.

Nie istnieje zasada, zgodnie z którą sąd powinien automatycznie ustalać każdemu upadłemu plan spłaty na 36 miesięcy.

Plan może zatem trwać przykładowo:

• 12 miesięcy,

• 18 miesięcy,

• 24 miesiące,

• 30 miesięcy,

• 36 miesięcy.

Jego długość powinna wynikać z okoliczności konkretnej sprawy.

Dlatego nie należy utożsamiać maksymalnego dopuszczalnego okresu planu spłaty z okresem, który powinien zostać zastosowany w każdej sprawie.

Kiedy plan spłaty może trwać aż 7 lat?

Sytuacja wygląda inaczej, jeżeli sąd ustali, że upadły:

doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa.

W takim przypadku plan spłaty wierzycieli ustala się na okres:

od 36 do 84 miesięcy.

Maksymalnie jest to zatem 7 lat.

To jedna z najważniejszych kwestii rozstrzyganych przy ustalaniu planu spłaty.

Co oznacza rażące niedbalstwo?

Nie każde nierozsądne zachowanie dłużnika oznacza rażące niedbalstwo.

W orzecznictwie wskazuje się, że rażące niedbalstwo wiąże się z niezachowaniem elementarnych zasad prawidłowego postępowania w danej sytuacji.

Samo zaciągnięcie kredytów, pogorszenie sytuacji finansowej czy błędna decyzja ekonomiczna nie powinny zatem automatycznie oznaczać, że upadły zasługuje na siedmioletni plan spłaty.

Konieczna jest analiza konkretnych okoliczności powstania niewypłacalności.

Rażące niedbalstwo nie oznacza automatycznie 84 miesięcy

To szczególnie istotne.

Jeżeli sąd stwierdzi rażące niedbalstwo, oznacza to, że plan powinien mieścić się w przedziale 36–84 miesięcy.

Nie oznacza to jednak automatycznie planu na 84 miesiące.

Sąd powinien wyjaśnić, dlaczego w konkretnej sprawie właściwy jest właśnie taki, a nie inny okres.

Dobrze pokazuje to postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 9 sierpnia 2022 r., sygn. VIII Gz 109/22.

Sąd odwoławczy zakwestionował ustalenie 48-miesięcznego planu spłaty, wskazując, że sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego przyjął właśnie 48 miesięcy, a nie inny okres mieszczący się między 36 a 84 miesiącami.

W praktyce oznacza to, że długość planu spłaty nie powinna być ustalana arbitralnie.

Jeżeli sąd stwierdza rażące niedbalstwo, powinien ocenić również jego stopień i na tej podstawie uzasadnić długość planu.

Czy plan spłaty może trwać krócej niż 3 lata?

Tak.

To jeden z najczęściej pomijanych elementów przy omawianiu upadłości konsumenckiej.

Jeżeli nie zachodzą przesłanki dotyczące umyślności lub rażącego niedbalstwa, 36 miesięcy stanowi górną granicę, a nie obowiązkowy okres planu.

W konkretnej sprawie istnieją więc podstawy do argumentowania za ustaleniem planu np. na 12, 18 albo 24 miesiące.

Przygotowując stanowisko w przedmiocie planu spłaty, nie warto zatem ograniczać się wyłącznie do sporu o wysokość miesięcznej raty.

Długość planu jest równie istotna jak wysokość raty.

Przykładowo:

500 zł × 36 miesięcy = 18.000 zł

natomiast:

500 zł × 18 miesięcy = 9.000 zł.

Różnica dla upadłego jest oczywista.

Co decyduje o długości planu spłaty?

Sąd nie powinien ustalać planu według prostego schematu.

Przy jego określaniu bierze pod uwagę m.in.:

• możliwości zarobkowe upadłego,

• konieczność utrzymania samego upadłego,

• osoby pozostające na jego utrzymaniu,

• potrzeby mieszkaniowe,

• wysokość niezaspokojonych wierzytelności,

• stopień zaspokojenia wierzycieli w postępowaniu upadłościowym.

Istotne jest przy tym rozróżnienie faktycznych dochodów od możliwości zarobkowych.

Jeżeli upadły zarabia 4.000 zł miesięcznie, nie zawsze oznacza to, że sąd przyjmie właśnie tę kwotę jako podstawę swoich rozważań.

Może badać m.in. wiek, stan zdrowia, wykształcenie, kwalifikacje zawodowe, doświadczenie, sytuację rodzinną i realne możliwości uzyskania wyższych dochodów.

Czy długie postępowanie upadłościowe skraca plan spłaty?

W określonych przypadkach – tak.

Do przewidzianych ustawą okresów spłaty zalicza się okres od upływu 6 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości do dnia ustalenia planu spłaty wierzycieli.

Nie zalicza się tego okresu, jeżeli dłużnik nie pokryłby w całości kosztów postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa (art. 491¹⁵ ust. 1d Prawa upadłościowego).

Ma to bardzo praktyczne znaczenie.

Jeżeli postępowanie upadłościowe trwa długo, może się okazać, że część okresu, który normalnie przypadłby na wykonywanie planu spłaty, została już „zaliczona” podczas postępowania.

Rozwiązanie to jest logiczne: podczas postępowania część dochodów upadłego może przecież wchodzić do masy upadłości i służyć pokrywaniu kosztów postępowania oraz zaspokajaniu wierzycieli.

Dlatego przy analizowaniu propozycji planu spłaty zawsze warto sprawdzić datę ogłoszenia upadłości oraz czas trwania postępowania.

Od kiedy liczyć plan spłaty i terminy rat?

Trzeba odróżnić datę ogłoszenia upadłości, okres zaliczany na poczet spłaty oraz terminy rat określone w postanowieniu sądu. Termin pierwszej i ostatniej raty należy odczytać z sentencji tego postanowienia. Samo ogłoszenie upadłości nie oznacza rozpoczęcia miesięcznych wpłat według przyszłego planu.

Art. 491¹⁵ ust. 1d przewiduje zaliczenie wskazanej wyżej części postępowania na poczet okresu spłaty, z zastrzeżeniem kosztów tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa. Nie zalicza się okresu warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty.

Modelowy przykład uporządkowania dat

Przyjmijmy hipotetycznie następujące daty:

W tym przykładzie między upływem sześciu miesięcy a ustaleniem planu mija kolejne sześć miesięcy. To okres, którego zaliczenie należy sprawdzić przy ocenie propozycji planu, uwzględniając ustawowy wyjątek dotyczący kosztów. Obliczenie pomocnicze nie uprawnia do samodzielnego skrócenia harmonogramu określonego przez sąd.

Po wykonaniu obowiązków pozostaje uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań.

Kiedy plan spłaty może trwać maksymalnie rok?

Prawo przewiduje szczególne rozwiązanie dla osób, które zaspokoją znaczną część swoich zobowiązań.

Jeżeli w drodze wykonania planu spłaty dłużnik spłaci co najmniej 70% zobowiązań objętych tym planem, które w zwykłym postępowaniu zostałyby uznane na liście wierzytelności, plan spłaty nie może zostać ustalony na okres dłuższy niż rok (art. 491¹⁵ ust. 1b Prawa upadłościowego).

Kiedy plan może trwać maksymalnie dwa lata?

Analogiczna zasada obowiązuje, gdy w drodze wykonania planu spłaty dłużnik spłaci co najmniej 50% zobowiązań objętych tym planem, które w zwykłym postępowaniu zostałyby uznane na liście wierzytelności (art. 491¹⁵ ust. 1c Prawa upadłościowego).

Wówczas plan spłaty nie może zostać ustalony na okres dłuższy niż 2 lata.

Przy ocenie tych progów trzeba ustalić zakres zobowiązań objętych planem spłaty; sama wysokość zadłużenia nie rozstrzyga o skróceniu planu.

Czy można w ogóle nie mieć planu spłaty?

Tak.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie oznacza, że w każdej sprawie musi zostać ustalony plan spłaty wierzycieli.

Jeżeli osobista sytuacja upadłego w sposób oczywisty wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat na rzecz wierzycieli, sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty.

Dotyczy to jednak sytuacji wyjątkowych.

Jeżeli niezdolność do spłat nie ma charakteru trwałego, przepisy przewidują również instytucję warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty.

Samo nieposiadanie majątku nie przesądza o umorzeniu zobowiązań bez planu spłaty. Wyjaśniam tę różnicę w poradniku o upadłości konsumenckiej bez majątku.

Czy wysokość zadłużenia decyduje o długości planu?

Nie bezpośrednio.

Częsty błąd polega na założeniu:

„Mam 500.000 zł długu, więc dostanę maksymalny plan spłaty”.

Takiej zasady nie ma.

Sąd bierze pod uwagę wysokość niezaspokojonych wierzytelności, ale jest to tylko jeden z elementów oceny.

W praktyce osoba posiadająca kilkaset tysięcy złotych zadłużenia może mieć krótszy plan niż osoba zadłużona na znacznie niższą kwotę.

Kluczowe znaczenie może mieć bowiem sposób powstania niewypłacalności, możliwości zarobkowe i całokształt sytuacji osobistej upadłego.

Przykład z praktyki – dlaczego 7 lat nie powinno być automatyczne?

Załóżmy, że sąd uznaje, iż upadły istotnie zwiększył swoją niewypłacalność wskutek rażącego niedbalstwa.

Nie oznacza to jeszcze:

rażące niedbalstwo = 84 miesiące.

Sąd ma do dyspozycji przedział od 36 do 84 miesięcy.

Powinien zatem odpowiedzieć na kolejne pytanie:

dlaczego ten konkretny upadły powinien wykonywać plan przez 40, 48, 60, 72 czy 84 miesiące?

W praktyce właśnie tutaj może powstać przestrzeń do skutecznego kwestionowania rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w sprawie VIII Gz 109/22 wskazał, że przyjęcie 48 miesięcy bez wyjaśnienia, dlaczego wybrano właśnie taki okres, było arbitralne.

Z drugiej strony w sprawie VIII Gz 152/22 zaakceptowano plan na 80 miesięcy, wskazując m.in. na stopień naruszenia zasad staranności, bardzo wysokie zadłużenie oraz sytuację młodego i zdrowego upadłego posiadającego możliwości zarobkowe.

Zaliczenie czasu postępowania w sprawie VIII Gz 152/22: Sąd Rejonowy przyjął wyjściowo 84 miesiące, a następnie zaliczył cztery pełne miesiące postępowania przypadające po upływie pierwszych sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości. Do wykonywania planu pozostało więc 80 miesięcy. Sąd Okręgowy oddalił zażalenia upadłego i wierzyciela. To przykład rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie; samo stwierdzenie rażącego niedbalstwa nie narzuca identycznego okresu w innych postępowaniach.

Wniosek jest istotny: o długości planu powinny decydować okoliczności konkretnej sprawy, a nie automatyzm.

Co sprawdzić w propozycji długości planu spłaty?

Do oceny propozycji syndyka lub postanowienia sądu przygotuj:

• Daty: ogłoszenia upadłości, ustalenia planu i terminów rat zapisanych w postanowieniu.
• Uzasadnienie okresu: jakie zachowanie uznano za umyślne lub rażąco niedbałe i dlaczego zaproponowano konkretną liczbę miesięcy.
• Rozliczenie postępowania: kwoty przeznaczone na wierzycieli oraz koszty tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa.
• Zakres zobowiązań: które należności ujęto w planie i jak wyliczono ewentualne progi spłaty 50% lub 70%.
• Budżet i dokumenty: dochody, możliwości zarobkowe, koszty mieszkania, leczenia i utrzymania rodziny.

Wysokość raty i okres spłaty trzeba oceniać łącznie. Listę dokumentów oraz modelowe budżety znajdziesz w poradniku ile wynosi rata planu spłaty wierzycieli.

Czy można zaskarżyć zbyt długi plan spłaty?

Tak.

Jeżeli upadły nie zgadza się z postanowieniem ustalającym plan spłaty wierzycieli, może je zaskarżyć.

Przedmiotem sporu może być m.in.:

• ustalenie rażącego niedbalstwa,

• długość planu,

• wysokość miesięcznej raty,

• przyjęte przez sąd możliwości zarobkowe,

• nieuwzględnienie kosztów utrzymania,

• nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej lub mieszkaniowej.

Co ważne, można kwestionować samą długość planu, nawet jeżeli wysokość miesięcznej raty nie jest sporna.

W mojej ocenie ten element planu spłaty bywa niedoceniany. Tymczasem różnica pomiędzy planem trwającym 36 miesięcy a planem siedmioletnim ma dla upadłego fundamentalne znaczenie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy plan spłaty zawsze trwa 3 lata?

Nie. 36 miesięcy jest co do zasady maksymalnym okresem planu, jeżeli nie stwierdzono umyślności ani rażącego niedbalstwa. Plan może być krótszy.

Czy plan spłaty może trwać 7 lat?

Tak. W przypadku stwierdzenia umyślności lub rażącego niedbalstwa plan może zostać ustalony na okres od 36 do 84 miesięcy.

Czy rażące niedbalstwo zawsze oznacza 7 lat?

Nie. 84 miesiące stanowią górną granicę. Sąd powinien uzasadnić, dlaczego w konkretnej sprawie przyjął określony okres mieszczący się między 36 a 84 miesiącami.

Czy można dostać plan na rok?

Tak. Jest to możliwe również w zwykłym planie, ponieważ 36 miesięcy stanowi jego maksymalny, a nie minimalny okres. Ponadto ustawa przewiduje szczególne ograniczenie do jednego roku, jeżeli w wykonaniu planu dłużnik spłaci co najmniej 70% objętych nim zobowiązań, które w zwykłym postępowaniu zostałyby uznane na liście wierzytelności.

Czy można dostać plan na dwa lata?

Tak. Plan może być krótszy niż 36 miesięcy. Dodatkowo, jeżeli w wykonaniu planu dłużnik spłaci co najmniej 50% objętych nim zobowiązań, które w zwykłym postępowaniu zostałyby uznane na liście wierzytelności, plan nie może być dłuższy niż dwa lata.

Czy czas postępowania z syndykiem może skrócić plan?

Tak. Ustawa nakazuje w określonym zakresie zaliczać do okresu spłaty czas od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości do dnia ustalenia planu spłaty, chyba że nie zostałyby w pełni pokryte koszty postępowania tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa.

Czy wysokość długu decyduje o długości planu?

Nie. Jest jednym z czynników branych pod uwagę, ale nie istnieje przelicznik uzależniający liczbę miesięcy planu od wysokości zadłużenia.

Czy sąd jest związany propozycją syndyka?

Nie. Ostateczna decyzja dotycząca planu spłaty należy do sądu.

Czy można odwołać się od planu spłaty?

Tak. Postanowienie dotyczące planu spłaty może zostać zaskarżone. W konkretnej sprawie warto ocenić zarówno wysokość raty, jak i okres, na który plan został ustalony.

Ile zatem będzie trwał Twój plan spłaty?

Nie da się tego ustalić wyłącznie na podstawie wysokości zadłużenia.

W uproszczeniu:

do 36 miesięcy – zasadniczy model,

36–84 miesiące – gdy sąd stwierdzi umyślność lub rażące niedbalstwo,

maksymalnie 24 miesiące – w szczególnym przypadku zaspokojenia co najmniej 50% zobowiązań,

maksymalnie 12 miesięcy – w szczególnym przypadku zaspokojenia co najmniej 70% zobowiązań,

bez planu spłaty – w szczególnych przypadkach trwałej niezdolności do dokonywania jakichkolwiek spłat.

Najważniejsze jest jednak coś innego.

Plan spłaty nie powinien być ustalany automatycznie. Zarówno jego wysokość, jak i długość powinny odpowiadać okolicznościom konkretnej sprawy.

Dlatego po otrzymaniu propozycji syndyka albo postanowienia sądu warto analizować nie tylko wysokość miesięcznej raty, ale również to, czy istnieją rzeczywiste podstawy do ustalenia planu właśnie na tak długi okres.

Podstawa prawna i źródła: art. 491¹⁴–491¹⁶ Prawa upadłościowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 913) oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy: z 9 sierpnia 2022 r., VIII Gz 109/22 i z 26 października 2022 r., VIII Gz 152/22.

Zobacz także: ile wynosi rata planu spłaty wierzycieli.

adw. Michał Hajduk
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Upadłość konsumencka