Aktualizacja tekstu:

Pierwsza publikacja:

Co nie wchodzi do masy upadłości? Majątek, dochody i świadczenia chronione

adw. Michał Hajduk
komentarze: 83

Krótka odpowiedź: do masy upadłości nie wchodzą wszystkie rzeczy i dochody konsumenta. Ustawa chroni podstawowe wyposażenie domu, rzeczy osobiste, przedmioty potrzebne do pracy i nauki, określone świadczenia oraz część dochodu konieczną do utrzymania upadłego i jego rodziny. Samochód, wartościowy sprzęt, nieruchomość, oszczędności i zwrot podatku co do zasady mogą natomiast wejść do masy, jeżeli nie działa szczególne wyłączenie.

Zakres ochrony zależy od rodzaju mienia, jego wartości, funkcji oraz sytuacji rodzinnej upadłego. O tym, czy konkretny składnik wchodzi do masy, nie rozstrzyga wyłącznie syndyk. W razie sporu decyzję podejmuje sędzia-komisarz.

Spis treści

  1. Co wchodzi do masy upadłości?
  2. Podstawowe wyposażenie domu
  3. Rzeczy osobiste, nauka i praktyki religijne
  4. Narzędzia potrzebne do pracy
  5. Samochód i przedmioty związane z niepełnosprawnością
  6. Wynagrodzenie i umowa zlecenia
  7. Emerytura, renta i zasiłki
  8. Świadczenia rodzinne i alimentacyjne
  9. Środki na rachunku bankowym
  10. Majątek małżonka i rzeczy osób trzecich
  11. Jak rozstrzygnąć spór z syndykiem?
  12. Najczęściej zadawane pytania

Co zasadniczo wchodzi do masy upadłości?

Zgodnie z art. 62 Prawa upadłościowego masa obejmuje majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz majątek nabyty przez niego w toku postępowania. Masa służy pokryciu kosztów postępowania i zaspokojeniu wierzycieli.

Do masy mogą wejść między innymi:

  • nieruchomości i udziały w nieruchomościach;
  • samochody i inne wartościowe ruchomości;
  • oszczędności, akcje, udziały i kryptowaluty;
  • wierzytelności przysługujące upadłemu;
  • spadek albo darowizna nabyte już po ogłoszeniu upadłości;
  • część wynagrodzenia, emerytury, renty lub innych dochodów;
  • zwrot podatku, jeżeli nie wynika z przepisu szczególnego jego ochrona.

Wyjątki wynikają przede wszystkim z art. 63–67a Prawa upadłościowego oraz z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o przedmiotach i świadczeniach wolnych od egzekucji.

Podstawowe wyposażenie domu niewchodzące do masy

Ochronie podlegają przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla upadłego i jego domowników. Kodeks postępowania cywilnego wskazuje między innymi:

  • lodówkę, pralkę i odkurzacz;
  • piekarnik lub kuchenkę mikrofalową oraz płytę grzewczą;
  • łóżka, stół i krzesła w liczbie potrzebnej domownikom;
  • podstawowe oświetlenie pomieszczeń;
  • podstawowe przedmioty służące do przygotowywania posiłków;
  • niezbędne ubrania, bieliznę i pościel.

Ochrona nie zależy wyłącznie od nazwy przedmiotu. Znaczenie ma jego rzeczywista funkcja, liczba domowników i wartość. Syndyk może zakwestionować ochronę rzeczy luksusowej albo szczególnie wartościowej, jeżeli możliwa jest jej sprzedaż i zastąpienie zwykłym odpowiednikiem.

Zwykła używana kanapa, meblościanka czy telewizor o niewielkiej wartości najczęściej nie dają masie ekonomicznej korzyści. Nie oznacza to jednak ustawowego zakazu sprzedaży każdego takiego przedmiotu. Syndyk ocenia wartość, koszty likwidacji i możliwość zastosowania wyłączenia.

Żywność, opał i pieniądze na bieżące utrzymanie

Nie podlegają egzekucji zapasy żywności i opału niezbędne dla upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu przez okres wskazany w ustawie. Chronione są również określone środki pieniężne potrzebne do utrzymania do najbliższego terminu wypłaty albo przez ustawowy okres, jeżeli upadły nie otrzymuje stałego wynagrodzenia.

Przepisy te nie oznaczają, że każda gotówka przechowywana w domu jest wolna od zajęcia. Upadły powinien wykazać jej pochodzenie, wysokość i przeznaczenie. Nadwyżka ponad zakres konieczny do bieżącego utrzymania może wejść do masy.

Rzeczy osobiste, nauka i praktyki religijne

Do masy nie powinny wchodzić rzeczy niezbędne do nauki, dokumenty osobiste, odznaczenia, przedmioty służące wykonywaniu praktyk religijnych oraz rzeczy codziennego użytku, które można sprzedać jedynie znacznie poniżej ich wartości, a dla upadłego mają istotną wartość użytkową.

Ochrona może obejmować przykładowo podręczniki, podstawowy komputer potrzebny uczniowi albo studentowi czy przedmioty niezbędne do wykonywania obowiązku szkolnego. Przy drogim sprzęcie elektronicznym syndyk może jednak badać, czy jego wartość wykracza poza uzasadnione potrzeby.

Narzędzia i sprzęt potrzebne do pracy

Chronione są narzędzia i inne przedmioty niezbędne upadłemu do osobistej pracy zarobkowej oraz określony zapas surowców potrzebnych do produkcji. Wyłączenie nie obejmuje jednak automatycznie pojazdów mechanicznych.

Aby powołać się na ochronę, trzeba wykazać, że przedmiot jest rzeczywiście niezbędny do osobistego wykonywania pracy, a nie jedynie wygodny. Znaczenie mają zawód, sposób uzyskiwania dochodu, możliwość korzystania z innego sprzętu oraz wartość przedmiotu.

Przykładowo podstawowe narzędzia montera, komputer grafika albo maszyna używana osobiście przez rzemieślnika mogą korzystać z ochrony. Wartościowy park maszynowy lub sprzęt wykorzystywany przez zatrudnione osoby będzie oceniany inaczej.

Czy samochód wchodzi do masy upadłości?

Samochód należący do upadłego co do zasady wchodzi do masy, nawet jeżeli służy do dojazdów do pracy. Kodeksowe wyłączenie narzędzi potrzebnych do pracy nie obejmuje pojazdów mechanicznych.

Wyjątek może dotyczyć pojazdu niezbędnego ze względu na niepełnosprawność upadłego albo członka jego rodziny. Konieczne jest wykazanie rzeczywistego związku między pojazdem a potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Samo posiadanie orzeczenia nie przesądza jeszcze o wyłączeniu konkretnego samochodu.

Jeżeli sprzedaż auta byłaby oczywiście nieopłacalna z uwagi na jego niską wartość i koszty likwidacji, syndyk może odstąpić od likwidacji na zasadach przewidzianych w ustawie. Nie jest to jednak to samo co ustawowe wyłączenie z masy.

Przedmioty niezbędne z powodu niepełnosprawności

Nie podlegają egzekucji przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika albo członków jego rodziny. Ochrona może obejmować sprzęt rehabilitacyjny, wózek, specjalistyczne łóżko, urządzenia wspomagające komunikację oraz odpowiednio przystosowany pojazd.

Decydujące jest przeznaczenie i niezbędność przedmiotu. Warto zgromadzić orzeczenie o niepełnosprawności, dokumentację medyczną, zalecenia dotyczące sprzętu oraz dokumenty potwierdzające jego przystosowanie.

Ile wynagrodzenia pozostaje upadłemu?

Do masy nie wchodzi część wynagrodzenia za pracę chroniona na podstawie Kodeksu pracy i przepisów egzekucyjnych. Zakres potrącenia zależy między innymi od rodzaju dochodzonych należności, wysokości wynagrodzenia, wymiaru etatu i aktualnej kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Przy należnościach innych niż alimentacyjne stosuje się co do zasady limit potrącenia do połowy wynagrodzenia oraz kwotę wolną odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu po właściwych odliczeniach, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Przy alimentach zakres potrącenia może sięgać trzech piątych wynagrodzenia i nie stosuje się zwykłej kwoty wolnej.

Niezależnie od reguł właściwych dla danego świadczenia art. 63 ust. 1a i 1b Prawa upadłościowego gwarantuje osobie fizycznej ustawowe minimum dochodu niewchodzącego do masy. Jest ono obliczane jako 150% odpowiedniego kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem liczby osób pozostających na utrzymaniu upadłego.

Czy wynagrodzenie z umowy zlecenia podlega ochronie?

Wynagrodzenie z umowy zlecenia nie jest automatycznie zabierane w całości. Do świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo które stanowią jedyne źródło dochodu osoby fizycznej, stosuje się odpowiednio ograniczenia przewidziane dla wynagrodzenia za pracę.

Trzeba jednak ustalić, czy świadczenie jest regularne, powtarzalne i służy utrzymaniu. Jednorazowe wynagrodzenie za wykonanie konkretnego dzieła lub sporadyczne zlecenie może być ocenione odmiennie. Upadły powinien przedstawić syndykowi umowę, historię wypłat i informacje o innych dochodach.

Emerytura, renta i świadczenia z ubezpieczenia społecznego

Emerytura i renta nie są całkowicie wyłączone z masy. Do masy może wejść część świadczenia w granicach dopuszczonych przez przepisy emerytalne i egzekucyjne. Stosuje się właściwe limity potrąceń oraz kwoty wolne.

Podobne zasady dotyczą między innymi świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, rent z tytułu wypadku przy pracy albo choroby zawodowej oraz określonych rent odszkodowawczych. Zakres ochrony zależy od rodzaju świadczenia i podstawy potrącenia.

Świadczenia rodzinne i alimentacyjne

Do masy nie wchodzą między innymi:

  • świadczenia alimentacyjne otrzymywane przez upadłego;
  • świadczenia z funduszu alimentacyjnego;
  • świadczenia rodzinne i dodatki do nich;
  • świadczenie wychowawcze, potocznie określane jako 800+;
  • świadczenie „Dobry start”;
  • zasiłki dla opiekunów;
  • świadczenia z pomocy społecznej;
  • inne świadczenia, które odrębne przepisy wyłączają spod egzekucji.

Ochrona dotyczy świadczenia, a nie każdej kwoty znajdującej się na rachunku. W razie sporu trzeba wykazać pochodzenie środków, zwłaszcza gdy na jednym koncie mieszają się wynagrodzenie, oszczędności i świadczenia chronione.

Stypendia, zasiłek dla bezrobotnych i środki na szczególne cele

Ochronie mogą podlegać stypendia, wsparcia i środki przyznane przez Skarb Państwa lub inne podmioty publiczne na szczególne cele, a także zasiłek dla bezrobotnych, dodatek aktywizacyjny, stypendium szkoleniowe i inne świadczenia wskazane w przepisach szczególnych.

Zakres wyłączenia zależy od podstawy prawnej konkretnej wypłaty. Sama nazwa przelewu nie przesądza o ochronie. Warto zachować decyzję przyznającą świadczenie i dokument wskazujący jego cel.

Co ze środkami na rachunku bankowym?

Wpłata chronionego świadczenia na rachunek nie powinna pozbawiać go ochrony, jeżeli można ustalić jego pochodzenie. W praktyce problemy pojawiają się, gdy środki są przelewane między rachunkami, łączone z innymi pieniędzmi albo gromadzone przez dłuższy czas.

Bankowa kwota wolna od zajęcia i wyłączenia obowiązujące w postępowaniu upadłościowym to dwa powiązane, ale odrębne mechanizmy. Po ogłoszeniu upadłości dyspozycje dotyczące rachunku trzeba wyjaśniać z syndykiem. Jeżeli blokada objęła świadczenie ustawowo chronione, należy przedstawić historię rachunku, decyzję o jego przyznaniu i wniosek o zwolnienie środków.

Czy zwrot podatku wchodzi do masy?

Wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku co do zasady może wejść do masy, jeżeli powstała przed zakończeniem postępowania i nie podlega szczególnemu wyłączeniu. Dotyczy to również zwrotu wynikającego z rocznego rozliczenia podatku.

Nie należy automatycznie utożsamiać zwrotu podatku ze świadczeniem rodzinnym. Jeżeli część wypłaty wynika z mechanizmu objętego szczególną ochroną, konieczne jest sprawdzenie jej podstawy prawnej i sposobu wyliczenia. Szczegółowo problem omawia artykuł zwrot podatku po ogłoszeniu upadłości.

Majątek małżonka i rzeczy należące do innych osób

Majątek osobisty małżonka ani rzeczy należące do domowników nie wchodzą do masy tylko dlatego, że znajdują się w mieszkaniu upadłego. Właściciel powinien jednak móc wykazać swoje prawo, zwłaszcza przy wartościowych przedmiotach.

Inaczej wygląda majątek wspólny małżonków. Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje rozdzielność majątkowa, a dotychczasowy majątek wspólny co do zasady wchodzi do masy. Małżonek dochodzi należności odpowiadającej jego udziałowi w postępowaniu upadłościowym.

Jeżeli syndyk objął rzecz należącą do osoby trzeciej, właściwy może być wniosek o wyłączenie mienia z masy upadłości.

Jak rozstrzyga się spór o skład masy?

Wątpliwości dotyczące tego, czy przedmiot należący do upadłego wchodzi do masy, rozstrzyga sędzia-komisarz na podstawie art. 63a Prawa upadłościowego. Wniosek może złożyć syndyk, upadły albo wierzyciel. Na postanowienie przysługuje zażalenie wnioskodawcy, upadłemu i wierzycielom.

Jeżeli problem dotyczy wysokości dochodu pozostawianego upadłemu, sędzia-komisarz może na wniosek upadłego lub syndyka określić inną część dochodu niewchodzącą do masy. Uwzględnia szczególne potrzeby upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe i możliwość ich zaspokojenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy syndyk może zabrać pralkę, lodówkę i łóżko?

Podstawowe urządzenia domowe niezbędne upadłemu i jego rodzinie korzystają z ochrony. Inaczej może zostać oceniony przedmiot luksusowy albo mający wartość znacznie przekraczającą zwykłe potrzeby.

Czy syndyk może sprzedać komputer?

Tak, jeżeli komputer ma istotną wartość i nie jest niezbędny do pracy lub nauki. Jeżeli stanowi konieczne narzędzie pracy albo nauki, należy wykazać jego funkcję oraz brak realnego zamiennika.

Czy samochód potrzebny do dojazdu do pracy zostanie wyłączony?

Sam dojazd do pracy zwykle nie wystarcza. Pojazdy mechaniczne są wyłączone z ochrony właściwej dla narzędzi pracy. Szczególna ochrona może wynikać z niezbędności pojazdu z powodu niepełnosprawności.

Czy całe wynagrodzenie z umowy zlecenia wchodzi do masy?

Nie zawsze. Jeżeli wynagrodzenie jest powtarzające się i zapewnia utrzymanie albo stanowi jedyne źródło dochodu, stosuje się odpowiednio ograniczenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę.

Czy środki z 800+ może przejąć syndyk?

Nie. Świadczenie wychowawcze jest chronione. W razie blokady środków trzeba udokumentować ich pochodzenie i zwrócić się o ich zwolnienie.

Czy rzeczy partnera lub rodziców w mieszkaniu upadłego wchodzą do masy?

Nie, jeżeli należą do tych osób. Przy wartościowych rzeczach warto posiadać faktury, umowy, potwierdzenia przelewów lub inne dowody własności.

Podstawa prawna i źródła

Zakres masy upadłości oraz dalsze etapy postępowania omawia kompletny przewodnik po upadłości konsumenckiej.

Podsumowanie

Upadłość nie oznacza odebrania całego majątku i wszystkich dochodów. Upadłemu pozostawia się podstawowe wyposażenie, rzeczy osobiste, przedmioty konieczne do pracy i nauki, świadczenia chronione oraz ustawowe minimum dochodu. Ochrona nie obejmuje jednak automatycznie samochodu, wartościowego sprzętu, zwrotu podatku ani każdej kwoty na rachunku. W razie sporu należy ustalić podstawę wyłączenia, udokumentować przeznaczenie składnika i wystąpić do sędziego-komisarza o rozstrzygnięcie.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej odnoszącej się do konkretnej sprawy. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.

Masz pytania o upadłość konsumencką?

Zapraszam na moją grupę na Facebooku i kanał YouTube. Sprawdź grupę i poradniki wideo.

Komentarze (83)

  1. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Witam, jestem zameldowana u wujka w mieszkaniu (on wraz z ciocią są współwłaścicielami mieszkania). W związku z zaległosciami powstałymi z prowadzenia mojej działalności gospodarczej, mamy spisaną umowę najmu jednego pokoju pod działalność gospodarczą (szafa, łożko) oraz mozliwość korzystania z kuchni i łazienki. Czy w przypadku ogłoszenia przeze mnie upadłości konsumenckiej wujostwo może mieć jakieś nieprzyjemności z tego tytułu?

  2. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Firma upadła 19 lat temu. Jeżeli teraz złożę wniosek o upadłość konsumencką, jakie składniki wchodzą do masy upadłościowej. Te na dzień dzisiejszy, czy te z firmy?

  3. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Jestem zawodowym muzykiem, kompozytorem i aranżerem. Mam mini studio nagrań i odpowiedni sprzęt muzyczny. Sam gram, aranżuje, i wszystko to nagrywam na komputer. Gotowe utwory wysyłam do Internetu, może ktoś kupi i wypromuje na rynku krajowym. Sam tego nie wypromuje po to kosztuje nawet miliony złotych. Dodatkowo dogadałem się ze sklepem RTV gratis. Ten sklep z kolei, płaci mi pralkami, lodówkami, i innym sprzętem do złomowania. To wszystko rozbieram i sprzedaję w punkcie skupu złomu. Z tego żyję. Miesięcznie z tego mam ok. 750 zł. Z tego żyję ponad 16 lat. Od 2000 roku do dzisiaj jestem zarejestrowany urzędzie pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. To mam wykazywać jako składnik masy upadłościowej? To wygląda ładnie, ale jest to stary sprzęt ma ponad 10 i więcej lat. Czy ew. syndyk będzie mógł to zabrać?

  4. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Witam. Mam zamiar w najbliższym czasie ogłosić upadłość konsumencka. I mam kilka pytań. Po 1. Mieszkam razem z mamą. Mama ma swój pokój i swoje mienie, ja mam swój pokój i swoje mienie. Czy syndyk włączy do zajęcia również mienie mojej mamy? Po 2. Ile trwa taka „opieka” syndyka nade mną i po 3, czy oprócz ewentualnego zajęcia mienia przez syndyka muszę jakoś inaczej „sie wysilac” aby spłacić wierzycieli, bo aktualnie jestem bezrobotny, i po 4 czy po zakończeniu takiego postępowania zostany wykreslony z rejestrów dłużników?

    • Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

      Odnosząc się kolejno do zadanych pytań:
      – syndyk może włączyć do masy upadłości jedynie to co stanowi majątek upadłego, przy czym domniemywa się, że to co znajduje się w jego miejscu zamieszkania upadłego stanowi jego własność. Syndyk nie może zajmować cudzego majątku.
      – „opieka” trwa przez cały okres trwania postępowania upadłościowego. Może to być kilka miesięcy, jak i kilka lat.
      – po ogłoszeniu upadłości upadły nie ma prawa w jakikolwiek inny sposób spłacać wierzycieli.
      – tak.

  5. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Witam mam ogłoszona upadłosc konsumencką oraz mam syndka który w grudniu 2017 roku zabrał mi wypłate w całosci a pracuje o umowe zlecenie i za biera rownierze z emerytury prosze o rade

  6. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Witam ogłoszono moją upadłość jako osoby fizycznej jednak mam wątpliwości czy np.Świadczenie z ZFŚS ,wynagrodzenie za urlop i chorobowe też wejdą w skład masy upadłościowej Innymi słowy czy syndyk mi to zabierze i ewentualnie jak się przed tym uchronić?

    • Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

      Świadczeń z ZFŚS świadczenia socjalne nie podlegają zajęciu, jeżeli dotyczy ona wyłącznie wynagrodzenia ze stosunku pracy.
      Wynagrodzenie za czas choroby jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za pracę, a co za tym idzie podlega potrąceniu tak jak i samo wynagrodzenie. Dotyczy to również ekwiwalentu za urlop. Nie ma przed tym żadnej obrony.

  7. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Witam .. Zona bez mojej wiedzy nabrała około 150 tyś zł pożyczek większość to chwilówki.. spkacila może że 3 a teraz stwierdziła że ogłasza upadłość i się że mną rozwodzi .. Najgorsze jest to że Mamy dom w trakcje budowy oczywiście jestem jako inwestor co sie stanie z domem jesli to zrobi ? Pójdzie na poczet długów? Dom został budowany na działce która dostałem przed ślubem od Rodziców A budowę zaczęliśmy po ślubie Ale zaznaczam że jako inwestor jestem tylko ja wpisany.. bardzo proszę o odp

    • Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

      Jeżeli działka stanowi Pana majątek osobisty, to co do zasady jest bezpieczną. Niemniej pozostaje kwestia rozliczenia ewentualnych nakładów z majątku wspólnego na Pana majątek osobisty. Może tego domagać się syndyk. Chodzi tu o środki, za które wznoszono dom. Niestety sprawa jest skomplikowana i bez dokładniejszej jej znajomości nie jestem w stanie nic konkretnego napisać. Leżałoby się już przygotowywać na ogłoszenie upadłości żony – zbierać dokumenty i uważać co się pisze i mówi w postępowaniu rozwodowym. Jeżeli potrzebowałby Pan pomocy prawnej, to proszę pisać na maila.

  8. Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

    Mam upadłość konsumencka
    Jak zakupie węgiel to mi go syndyk zabieze

    • Komentarz archiwalny — sprzed aktualizacji stanu prawnego artykułu (20.09.2026).

      Jeżeli zakup węgla zostanie dokonany ze środków pozostawionych do dyspozycji upadłego dłużnika, tj. niepodlegających potrąceniu do masy upadłości, to syndyk nie powinien go zajmować.

Dodaj komentarz

Zanim dodasz komentarz: administratorem danych jest adwokat Michał Hajduk, ul. Lelewela 23/6, 53-505 Wrocław, mh@kancelariamh.pl. Dane służą prowadzeniu i moderacji dyskusji oraz ochronie przed spamem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO). Publiczne są zatwierdzona treść, nazwa autora, data i ewentualny adres strony; e-mail i IP nie są publicznie wyświetlane. Możesz użyć pseudonimu. Nie zamieszczaj danych poufnych, dokumentów ani danych innych osób. Szczegóły i prawa: polityka prywatności. Zasady moderacji: regulamin bloga.

Zaznaczenie pola zapamiętania danych jest dobrowolne i dotyczy wyłącznie ułatwienia kolejnego komentarza.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *