Układ konsumencki z wierzycielami – zasady, koszty i ochrona mieszkania

Krótka odpowiedź: układ konsumencki to postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli dla niewypłacalnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Dłużnik przedstawia propozycje spłaty, a sąd ocenia, czy jego możliwości zarobkowe pozwalają pokryć koszty i wykonać układ. To rozwiązanie warto rozważyć między innymi wtedy, gdy dłużnik chce zachować mieszkanie i ma stabilne dochody. Nie jest to to samo co restrukturyzacja prowadzonej JDG ani plan spłaty ustalany po upadłości.

Kto może wystąpić o układ konsumencki?

Art. 491²⁵ Prawa upadłościowego pozwala niewypłacalnej osobie fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej złożyć wniosek o otwarcie postępowania układowego. Sąd może również skierować do niego osobę, która złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, o ile dłużnik nie oświadczył w tym wniosku, że nie wyraża zgody na układ. Sąd bierze pod uwagę sytuację zawodową i możliwości zarobkowe potrzebne do pokrycia kosztów oraz wykonania porozumienia.

Były przedsiębiorca po rzeczywistym zakończeniu JDG i wykreśleniu jej z CEIDG może rozważać drogę dostępną osobie nieprowadzącej działalności. Jeżeli chce nadal prowadzić firmę, powinien analizować właściwe dla przedsiębiorcy postępowania restrukturyzacyjne.

Jak przebiega postępowanie?

1. Dłużnik składa wniosek zawierający między innymi wstępne propozycje układowe albo zostaje skierowany do układu przy rozpoznawaniu jego wniosku upadłościowego.
2. Sąd otwiera postępowanie i wyznacza nadzorcę sądowego.
3. Nadzorca sporządza propozycje i spisy wierzytelności oraz zwołuje zgromadzenie wierzycieli.
4. Wierzyciele głosują nad układem, a jego przyjęcie wymaga następnie zatwierdzenia przez sąd.
5. Dłużnik wykonuje zatwierdzony układ za pośrednictwem nadzorcy wykonania układu.

Samo złożenie wniosku nie oznacza zawarcia układu ani natychmiastowego umorzenia długów. Liczą się treść propozycji, wynik głosowania, rozstrzygnięcie sądu i wykonanie przyjętych zobowiązań.

Ile trwa układ i jakie są koszty?

Co do zasady układ zawiera się na okres nieprzekraczający pięciu lat. Ustawa przewiduje wyjątki, w szczególności możliwość dłuższego okresu, gdy układ przewiduje zachowanie przez dłużnika nieruchomości służącej jego potrzebom mieszkaniowym lub osobom pozostającym na jego utrzymaniu. Nie oznacza to, że każda propozycja dotycząca mieszkania zostanie przyjęta.

Wraz z własnym wnioskiem dłużnik wnosi zaliczkę na wydatki postępowania według ustawowego wskaźnika przeciętnego wynagrodzenia z trzeciego kwartału poprzedniego roku. Gdy do układu skierował go sąd przy rozpoznawaniu wniosku upadłościowego, zaliczkę uiszcza się w ustawowym terminie nadzorcy. Kwota zmienia się co roku; przed złożeniem wniosku trzeba ustalić ją dla bieżącego roku. Należy też uwzględnić ustawowe wynagrodzenie nadzorcy.

Układ konsumencki a plan spłaty po upadłości

Najczęstsze pytania

Czy układ konsumencki to restrukturyzacja firmy?

Nie. Przedsiębiorca prowadzący JDG podlega innym postępowaniom. Podobieństwo nazw nie oznacza identycznych przesłanek, kosztów ani przebiegu.

Czy sąd może skierować mnie do układu bez wniosku o układ?

Tak, przy rozpoznawaniu wniosku o upadłość, chyba że dłużnik złożył w nim oświadczenie o braku zgody na takie postępowanie.

Czy po nieudanym układzie automatycznie ogłoszona zostanie upadłość?

Jeżeli dłużnik został skierowany do układu na podstawie wcześniejszego wniosku o upadłość, po prawomocnym umorzeniu postępowania układowego sąd rozpoznaje ten wniosek. W innych sytuacjach należy ustalić dalszą drogę procesową według dokumentów sprawy.

Chcesz najpierw ocenić możliwość pozasądowego porozumienia? Sprawdź pomoc w negocjacjach z bankiem i innymi wierzycielami. Warunki rozmów i wybór dalszej drogi zależą od Twojej sytuacji oraz dokumentów.

Czytaj także: ile trwa plan spłaty wierzycieli oraz upadłość przedsiębiorcy a konsumencka.

Jeżeli nadal prowadzisz JDG, zobacz odrębne zasady objęcia długów prywatnych i firmowych układem restrukturyzacyjnym.

Podstawa prawna: art. 491²⁵–491³⁶ Prawa upadłościowego. Stan prawny: 25 września 2026 r.