Upadłość konsumencka – najczęstsze pytania i odpowiedzi

Upadłość konsumencka – pytania i odpowiedzi to praktyczne FAQ dla osób, które rozważają złożenie wniosku lub są już w postępowaniu. Znajdziesz tu odpowiedzi o komorniku, kosztach, majątku, umorzeniu długów i planie spłaty wierzycieli.

Autor: adwokat Michał Hajduk, ponad 10 lat specjalizacji w prawie upadłościowym.
Stan prawny głównego opracowania:
Uzupełnienie o BIK:

Najważniejsze odpowiedzi w skrócie

  • Nie trzeba mieć majątku ani wielu wierzycieli, aby ubiegać się o upadłość.
  • Po zakończeniu i wyrejestrowaniu jednoosobowej działalności nie obowiązuje roczny okres oczekiwania na własny wniosek.
  • Opłata sądowa od wniosku wynosi 30 zł; to nie pełny koszt całego postępowania.
  • Samo złożenie wniosku nie zatrzymuje automatycznie komornika i nie umarza długów.

Wniosek, ogłoszenie upadłości i oddłużenie – czym się różnią?

Złożenie wniosku, ogłoszenie upadłości i umorzenie długów to różne etapy. Ich skutki warto rozróżnić przed podjęciem decyzji.

Trzy etapy upadłości konsumenckiej i ich skutki
EtapCo się zmienia?Czego jeszcze nie oznacza?
Złożenie wnioskuSąd otrzymuje wniosek i rozpoznaje sprawę.Nie zatrzymuje automatycznie komornika ani nie umarza zadłużenia.
Ogłoszenie upadłościSąd wyznacza syndyka. Egzekucja z majątku wchodzącego do masy upadłości zawiesza się z mocy prawa.Nie gwarantuje zachowania mieszkania ani późniejszego oddłużenia.
Umorzenie zobowiązańSąd rozstrzyga o oddłużeniu na zasadach ustawowych, np. po wykonaniu planu spłaty.Nie obejmuje ustawowych wyjątków, np. alimentów. Warunkowe umorzenie wymaga odrębnej oceny.

Podstawa prawna: art. 146, art. 491⁵, art. 491¹⁶ i art. 491²¹ Prawa upadłościowego. Źródła.

Warunki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Z upadłości konsumenckiej może skorzystać osoba fizyczna, wobec której nie stosuje się trybu upadłości przedsiębiorców i która stała się niewypłacalna. Niewypłacalność oznacza utratę zdolności do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Opóźnienie przekraczające trzy miesiące tworzy ustawowe domniemanie niewypłacalności, ale sama liczba dni opóźnienia nie zastępuje oceny sytuacji finansowej.

Podstawa prawna: art. 10–11 i art. 491¹ Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy można ogłosić upadłość z jednym wierzycielem i niewielkim długiem?

Tak. Upadłość konsumencka jest możliwa również przy jednym wierzycielu. Ustawa nie określa minimalnej kwoty zadłużenia. Decyduje niewypłacalność, a nie osiągnięcie określonego progu długu. Przed złożeniem wniosku warto jednak porównać skutki upadłości z możliwością ugody lub spłaty zadłużenia.

Podstawa prawna: art. 11 i art. 491² ust. 2 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy brak majątku lub pracy uniemożliwia upadłość konsumencką?

Nie. Brak mieszkania, samochodu, oszczędności albo zatrudnienia nie wyklucza ogłoszenia upadłości na wniosek dłużnika. Gdy brakuje środków na koszty postępowania, może je tymczasowo pokryć Skarb Państwa. Brak majątku nie oznacza jednak automatycznego umorzenia długów bez planu spłaty: sąd ocenia również osobistą sytuację i możliwości zarobkowe upadłego.

Podstawa prawna: art. 491² ust. 1, art. 491⁷ i art. 491¹⁶ Prawa upadłościowego. Źródła.

Szczegóły: upadłość konsumencka bez majątku — koszty i oddłużenie.

Czy po zamknięciu działalności gospodarczej trzeba czekać rok?

Nie. Były przedsiębiorca nie musi czekać roku, aby złożyć własny wniosek o upadłość konsumencką. Po rzeczywistym zakończeniu jednoosobowej działalności gospodarczej i wykreśleniu jej z CEIDG może wystąpić z wnioskiem bez rocznego okresu oczekiwania. Długi pochodzące z prowadzonej firmy również mogą zostać objęte oddłużeniem. Samo zawieszenie działalności nie jest jej zakończeniem.

Podstawa prawna: art. 5, art. 8 i art. 491¹ Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy osoba prowadząca firmę może ogłosić upadłość konsumencką, jeśli ma tylko długi prywatne?

Co do zasady nie, jeżeli nadal ma status przedsiębiorcy objętego przepisami o upadłości przedsiębiorców. O wyborze trybu decyduje status dłużnika, a nie to, czy jego długi wynikają z kredytu prywatnego, czy z działalności gospodarczej. Dla jednoosobowego przedsiębiorcy możliwość skorzystania z trybu konsumenckiego wymaga wcześniejszego rzeczywistego zakończenia działalności.

Podstawa prawna: art. 5 i art. 491¹ Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy rolnik może ogłosić upadłość konsumencką?

Tak. Osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne może skorzystać z upadłości konsumenckiej, jeśli nie prowadzi innej działalności gospodarczej lub zawodowej powodującej objęcie jej trybem upadłości przedsiębiorców. Musi być niewypłacalna. Posiadanie gospodarstwa wymaga oceny, jakie składniki majątku wejdą do masy upadłości i mogą zostać sprzedane.

Podstawa prawna: art. 6 pkt 5 i art. 491¹ Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy można ogłosić upadłość konsumencką drugi raz?

Tak, ponowna upadłość jest możliwa, ale wcześniejsze oddłużenie może ograniczać możliwość umorzenia nowych długów. Jeżeli w ciągu dziesięciu lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec dłużnika postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, ustawa co do zasady przewiduje odmowę oddłużenia w nowej sprawie. Możliwy jest wyjątek ze względów słuszności lub humanitarnych. Trzeba więc odróżnić samo ogłoszenie kolejnej upadłości od uzyskania kolejnego oddłużenia oraz sprawdzić przebieg i wynik poprzedniej sprawy.

Podstawa prawna: art. 491¹⁴a ust. 1 pkt 2 Prawa upadłościowego. Źródła.

Wniosek, sąd i koszty upadłości

Gdzie i jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek rozpoznaje właściwy sąd rejonowy – sąd gospodarczy zajmujący się upadłością. Właściwość wiąże się z głównym ośrodkiem podstawowej działalności dłużnika; u konsumenta domniemywa się, że jest nim miejsce zwykłego pobytu. Wniosek można złożyć elektronicznie przez Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ). Dłużnik konsument może również skorzystać z ustawowej możliwości złożenia wniosku poza systemem, na urzędowym formularzu. Przy zamieszkiwaniu za granicą trzeba dodatkowo sprawdzić jurysdykcję sądów polskich.

Podstawa prawna: art. 19, art. 216aa i art. 491² ust. 3 Prawa upadłościowego. Źródła.

Zobacz: jak ustalić właściwy sąd upadłościowy oraz urzędowe formularze Ministerstwa Sprawiedliwości.

Ile kosztuje złożenie wniosku o upadłość konsumencką?

Opłata sądowa od wniosku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wynosi 30 zł. Jest to opłata za wniosek, a nie pełny koszt całej procedury. Osobno należy uwzględnić koszty postępowania po ogłoszeniu upadłości oraz ewentualne honorarium pełnomocnika. Jeżeli upadły nie ma środków na koszty postępowania, ustawa przewiduje ich tymczasowe pokrycie przez Skarb Państwa.

Podstawa prawna: art. 76a i art. 14 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; art. 491⁷ Prawa upadłościowego. Źródła.

Jakie informacje i dokumenty przygotować do wniosku?

Przygotuj pełny spis wierzycieli z adresami, kwotami i terminami zapłaty, wykaz majątku z szacunkową wyceną oraz informacje o zabezpieczeniach i wierzytelnościach spornych. Wniosek wymaga także danych o przychodach i kosztach utrzymania za ostatnie sześć miesięcy oraz określonych czynnościach majątkowych z ostatnich dwunastu miesięcy. Przydatne są umowy, wezwania do zapłaty, pisma komornicze, dokumenty o dochodach i materiały wyjaśniające przyczyny niewypłacalności.

Podstawa prawna: art. 491² ust. 4 Prawa upadłościowego. Źródła.

Pomoc w uporządkowaniu danych: sporządzenie wniosku o upadłość konsumencką.

Lista danych i objaśnienia: co powinien zawierać wniosek o upadłość konsumencką.

Czy wniosek o upadłość musi przygotować adwokat?

Nie. Dłużnik może samodzielnie przygotować i złożyć wniosek. Pomoc adwokata może być szczególnie przydatna przy wcześniejszej działalności gospodarczej, nieruchomości, majątku wspólnym małżonków, spornych długach lub wcześniejszych darowiznach. Znaczenie ma kompletność informacji oraz prawidłowe przedstawienie przyczyn niewypłacalności i skutków postępowania.

Komornik, wynagrodzenie i syndyk

Natarczywa windykacja: jeżeli problemem są uporczywe telefony, groźby albo ujawnianie długu bliskim, zobacz poradnik naruszenie dóbr osobistych przez firmy windykacyjne – jak się bronić. Znajdziesz w nim wskazówki dotyczące zabezpieczenia dowodów, wzór wezwania do zaniechania naruszeń oraz zasady dochodzenia roszczeń przed sądem.

Czy egzekucja komornicza przeszkadza w ogłoszeniu upadłości?

Nie. Tocząca się egzekucja nie wyklucza złożenia wniosku ani ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Dotyczy to również kilku postępowań egzekucyjnych prowadzonych jednocześnie. We wniosku trzeba rzetelnie ujawnić zadłużenie i majątek, a po ogłoszeniu upadłości przekazać syndykowi informacje o prowadzonych egzekucjach.

Podstawa prawna: art. 10–11 i art. 146 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy samo złożenie wniosku zatrzymuje komornika?

Nie. Samo złożenie wniosku o upadłość konsumencką nie powoduje automatycznego zawieszenia egzekucji. Skutek przewidziany w art. 146 wiąże się z ogłoszeniem upadłości. Egzekucja skierowana do majątku wchodzącego do masy upadłości zawiesza się wówczas z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości ulega umorzeniu.

Podstawa prawna: art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy po ogłoszeniu upadłości odzyskam całe wynagrodzenie?

Nie zawsze. Zawieszenie egzekucji komorniczej nie oznacza, że cały dochód pozostanie do dyspozycji upadłego. Część wynagrodzenia, emerytury lub innych dochodów może wchodzić do masy upadłości. Obowiązują jednak wyłączenia i kwoty chronione. Ich zakres zależy od źródła dochodu oraz sytuacji rodzinnej; w określonych przypadkach można wystąpić do sądu o inne określenie części dochodu niewchodzącej do masy.

Podstawa prawna: art. 63 i art. 146 Prawa upadłościowego. Źródła.

Które długi podlegają umorzeniu?

Czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi?

Nie. Oddłużenie może objąć niewykonane zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, z ustawowymi wyjątkami. Umorzeniu nie podlegają między innymi alimenty, wskazane w ustawie renty odszkodowawcze, sądowe grzywny, obowiązki naprawienia szkody i zadośćuczynienia, określone nawiązki oraz świadczenia pieniężne, a także naprawienie szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem. Wyłączenie obejmuje też długi umyślnie nieujawnione, jeśli wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu. Samo ogłoszenie upadłości nie jest jeszcze umorzeniem zadłużenia.

Podstawa prawna: art. 491²¹ ust. 1–2 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy długi wobec ZUS i urzędu skarbowego mogą zostać umorzone?

Tak, co do zasady zaległości składkowe i podatkowe powstałe przed ogłoszeniem upadłości mogą zostać objęte oddłużeniem. Sam publicznoprawny charakter należności nie wyłącza jej umorzenia. Trzeba jednak ustalić podstawę i moment powstania konkretnego zobowiązania: sądowa grzywna nie jest tym samym co zaległy podatek lub składka ZUS.

Podstawa prawna: art. 491²¹ ust. 1–2 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy mogę objąć upadłością tylko wybrane kredyty lub wierzycieli?

Nie. Upadłość konsumencka nie jest procedurą, w której dłużnik dowolnie wybiera długi do umorzenia. Należy ujawnić wszystkich wierzycieli, a także zobowiązania sporne i niepodlegające umorzeniu. Ostateczny zakres oddłużenia wynika z ustawy i postanowienia sądu. Również masa upadłości podlega ustawowym regułom, w tym wyłączeniom określonych składników majątku.

Podstawa prawna: art. 62–63, art. 491² ust. 4 i art. 491²¹ Prawa upadłościowego. Źródła.

Co zrobić, jeżeli pominąłem wierzyciela we wniosku?

Niezwłocznie uzupełnij dane w sądzie, jeśli wniosek jest jeszcze rozpoznawany, albo poinformuj syndyka po ogłoszeniu upadłości. Przekaż dokumenty pozwalające ustalić wierzyciela, kwotę oraz podstawę długu. Przypadkowe pominięcie nie jest tym samym co umyślne zatajenie. Ustawa wyłącza umorzenie zobowiązań umyślnie nieujawnionych, gdy wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Podstawa prawna: art. 491² ust. 4 i art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego. Źródła.

Mieszkanie, małżeństwo i współdłużnicy

Czy potrzebna jest zgoda małżonka na upadłość konsumencką?

Nie. Dłużnik może złożyć własny wniosek bez zgody małżonka. Trzeba jednak odróżnić brak wymogu zgody od skutków dla majątku rodziny. Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje rozdzielność majątkowa, a jeśli wcześniej istniała wspólność majątkowa, majątek wspólny wchodzi do masy upadłości i nie może zostać podzielony w zwykłym trybie.

Podstawa prawna: art. 124 i art. 491² ust. 3 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy w upadłości konsumenckiej można stracić mieszkanie?

Tak. Mieszkanie lub dom należący do upadłego i wchodzący do masy upadłości może zostać sprzedany przez syndyka. Jeżeli spełnione są warunki ustawowe związane z potrzebami mieszkaniowymi, z ceny sprzedaży wydziela się na wniosek upadłego kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za okres od 12 do 24 miesięcy. Nie jest to gwarancja zachowania własnej nieruchomości.

Podstawa prawna: art. 62 i art. 342a Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy moja upadłość zwalnia z długu małżonka, współkredytobiorcę lub poręczyciela?

Nie automatycznie. Oddłużenie dotyczy upadłego i nie narusza praw wierzyciela wobec jego współdłużnika lub poręczyciela. Małżonek, który podpisał umowę jako współkredytobiorca albo poręczyciel, może nadal odpowiadać za zadłużenie. Każdą umowę i sytuację drugiej osoby trzeba ocenić osobno.

Podstawa prawna: art. 491¹⁵ ust. 5 Prawa upadłościowego. Źródła.

Czas postępowania i plan spłaty

Ogłoszenie upadłości nie gwarantuje oddłużenia. Ustawa przewiduje także odmowę oddłużenia, między innymi przy celowym doprowadzeniu do niewypłacalności lub istotnym zwiększeniu jej stopnia, z uwzględnieniem wyjątków wynikających z względów słuszności lub humanitarnych (art. 491¹⁴a). Celowe działanie należy odróżnić od samej umyślności lub rażącego niedbalstwa wpływających na długość planu spłaty.

Jak długo trwa postępowanie upadłościowe?

Nie ma jednego wiarygodnego terminu zakończenia każdej sprawy. Trzeba odróżnić rozpoznanie wniosku, postępowanie prowadzone z udziałem syndyka oraz ewentualne wykonywanie planu spłaty. Czas zależy między innymi od obciążenia sądu, kompletności wniosku, sprzedaży majątku i sporów. Kilkumiesięczny etap z udziałem syndyka nie oznacza, że w tym samym czasie nastąpi ostateczne oddłużenie.

Przebieg procedury omawiam w przewodniku po upadłości konsumenckiej krok po kroku.

Więcej o terminach: ile trwa upadłość konsumencka.

Ile trwa plan spłaty wierzycieli?

Co do zasady plan spłaty ustala się na okres do 36 miesięcy. Jeśli sąd stwierdzi umyślne doprowadzenie do niewypłacalności lub istotne zwiększenie jej stopnia albo rażące niedbalstwo, przedział wynosi od 36 do 84 miesięcy. Ustawa przewiduje także krótsze maksymalne okresy przy odpowiednim poziomie spłaty oraz zaliczenie części czasu postępowania na zasadach określonych w art. 491¹⁵ ust. 1d. Nie każdy plan trwa trzy lub siedem lat.

Podstawa prawna: art. 491¹⁵ ust. 1–1d Prawa upadłościowego. Źródła.

Sprawdź szczegóły: ile trwa plan spłaty wierzycieli.

Ile wynosi miesięczna rata planu spłaty?

Nie istnieje jedna stawka ani ustawowy procent dochodu obowiązujący wszystkich upadłych. Sąd uwzględnia możliwości zarobkowe, koszty utrzymania upadłego i osób na jego utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz stopień ich wcześniejszego zaspokojenia. Dwie osoby z podobnym dochodem mogą mieć różne raty, jeśli różni je sytuacja zdrowotna lub rodzinna.

Podstawa prawna: art. 491¹⁵ ust. 4 Prawa upadłościowego. Źródła.

Zobacz: jak sąd ustala ratę planu spłaty.

Czy można uzyskać umorzenie długów bez planu spłaty?

Tak, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do jakichkolwiek spłat. Sam brak majątku lub aktualne bezrobocie nie przesądza o spełnieniu tego warunku. Gdy niezdolność do spłat nie jest trwała, możliwe jest warunkowe umorzenie z pięcioletnim okresem przewidzianym ustawą. Zgromadzone fundusze masy nadal mogą podlegać podziałowi. W obu wariantach pozostają ustawowe wyjątki od umorzenia zobowiązań.

Podstawa prawna: art. 491¹⁶ i art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego. Źródła.

Udział wierzycieli w postępowaniu

Czy wierzyciele są informowani o złożeniu wniosku i ogłoszeniu upadłości?

W typowej sprawie wszczętej na wniosek dłużnika wierzyciele nie stają się uczestnikami samego rozpoznania wniosku tylko dlatego, że figurują w spisie. Po ogłoszeniu upadłości postanowienie jest obwieszczane w KRZ, a syndyk zawiadamia znanych wierzycieli. Mogą oni zgłaszać wierzytelności i przedstawiać stanowisko w sprawie planu spłaty lub oddłużenia. Inaczej wygląda sytuacja wierzyciela, który sam złożył dopuszczalny ustawą wniosek.

Podstawa prawna: art. 26, art. 176, art. 491⁶a i art. 491¹⁴ Prawa upadłościowego. Źródła.

Czy wierzyciel może zaskarżyć ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Nie można odpowiedzieć ogólnie, że wierzyciel nigdy nie ma prawa do zażalenia. Art. 54a przewiduje możliwość zaskarżenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w części dotyczącej jurysdykcji sądów polskich. Wierzyciele mogą też korzystać z właściwych środków zaskarżenia na dalszych etapach, w tym w sprawie planu spłaty lub umorzenia zobowiązań. Zakres uprawnień zależy od etapu i roli wierzyciela w konkretnej sprawie.

Podstawa prawna: art. 54a i art. 491¹⁴ ust. 7 Prawa upadłościowego. Źródła.

BIK po zakończeniu upadłości

Co z danymi w BIK po oddłużeniu?

Procedurę usunięcia lub sprostowania danych oraz zakres wyroków NSA i TSUE omawia poradnik: czyszczenie BIK po upadłości konsumenckiej.

Podstawy prawne i źródła

Odpowiedzi opierają się na przepisach obowiązujących na dzień aktualizacji. Najważniejsze źródła do samodzielnego sprawdzenia:

Więcej materiałów: przepisy o upadłości konsumenckiej i poradniki na blogu. Odpowiedzi mają charakter ogólny; ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i dokumentów.

Potrzebujesz odpowiedzi dotyczącej Twojej sytuacji?

Jeżeli chcesz ustalić, czy możesz ogłosić upadłość, jak wpłynie ona na majątek rodziny lub jak przygotować stanowisko do planu spłaty, opisz krótko swój problem.

Sprawdź możliwość analizy swojej sytuacji lub skontaktuj się z kancelarią.

Chcesz poznawać praktyczne odpowiedzi i doświadczenia innych osób? Zobacz grupę o upadłości na Facebooku i mój kanał YouTube.

Komentarze (153)

  1. Witam, parę dni temu Sąd ogłosił moją upadłość konsumencką. Zrobiłem listę wierycieli dla Syndyka.
    Jeżeli nie znany jest adres aktualny jednego z wierzycieli to Syndyk wyślę powiadomienie na stary adres?
    Podałem Syndykowi dane komornika, który prowadzi sprawę tego wierzyciele. Czy to wystarczy aby wierzyciel został uwzględniony do anulowanie jego wierzytelności pomimo braku wiedzy na temat jego aktualnego adresu zamieszkania i dostarczenia mu informacji o mojej upadłości?

    • Obowiązkiem dłużnika jest wskazanie aktualnych danych dot. posiadanych wierzycieli. Syndyk co do zasady nie zajmuje się ich poszukiwaniem. Syndyk jedynie powiadamia wierzycieli wskazanych przez dłużnika o ogłoszeniu upadłości. Wierzyciele po otrzymaniu powiadomienia podejmują decyzję czy będą uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym i dokonają zgłoszenia swojej wierzytelności, czy też nie. Przy czym skutki ogłoszenia upadłości odnoszą się do wszystkich wierzycieli, nawet do tych którzy nie brali udziału w postępowaniu oraz do tych niewskazanych przez upadłego dłużnika, o ile niewskazanie nie miało charakteru umyślnego.
      Nie do końca rozumiem jak może Pan nie posiadać adresu wierzyciela skoro prowadzi on postępowanie egzekucyjne. To jest jeden telefon do komornika. Co więcej w każdym piśmie od komornika wskazywane są dokładne dane wierzyciela, na rzecz którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.

Dodaj komentarz

Zanim dodasz komentarz: administratorem danych jest adwokat Michał Hajduk, ul. Lelewela 23/6, 53-505 Wrocław, mh@kancelariamh.pl. Dane służą prowadzeniu i moderacji dyskusji oraz ochronie przed spamem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO). Publiczne są zatwierdzona treść, nazwa autora, data i ewentualny adres strony; e-mail i IP nie są publicznie wyświetlane. Możesz użyć pseudonimu. Nie zamieszczaj danych poufnych, dokumentów ani danych innych osób. Szczegóły i prawa: polityka prywatności. Zasady moderacji: regulamin bloga.

Zaznaczenie pola zapamiętania danych jest dobrowolne i dotyczy wyłącznie ułatwienia kolejnego komentarza.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *