Autor: adw. Michał Hajduk · Ostatnia edycja:
Pierwsza publikacja: 12 czerwca 2016 r.
Udziały w spółce z o.o. i akcje należące do upadłego co do zasady wchodzą do masy upadłości. Uprawnienia upadłego związane z uczestnictwem w spółce wykonuje wówczas syndyk. Nie oznacza to przejęcia przez syndyka majątku samej spółki ani automatycznego zastąpienia jej zarządu.
Udziały w spółce czy udział w nieruchomości?
Ten artykuł dotyczy udziałów w spółkach i akcji. Jeżeli pytasz o udział we współwłasności domu, mieszkania lub gruntu, przejdź do poradnika sprzedaż udziału w nieruchomości przez syndyka.
Czy udziały i akcje wchodzą do masy upadłości?
Co do zasady tak, jeżeli należą do upadłego i nie zachodzi ustawowe wyłączenie. Trzeba ujawnić je syndykowi, niezależnie od tego, czy spółka wypłaca dywidendę i czy łatwo znaleźć nabywcę. Znaczenie mają liczba udziałów lub akcji, ograniczenia zbycia, obciążenia i rzeczywista wartość praw.
| Sytuacja | Znaczenie w praktyce |
|---|---|
| Udziały lub akcje należące do upadłego | Mogą wejść do masy. Związane z uczestnictwem w spółce uprawnienia upadłego wykonuje syndyk. |
| Samochód, lokal lub rachunek bankowy spółki | To majątek odrębnego podmiotu. Nie staje się osobistą masą wspólnika tylko dlatego, że posiada on udziały. |
| Prowadzenie spraw i reprezentowanie spółki | To funkcje zarządu. Wykonywanie praw wspólnika nie oznacza automatycznego powołania syndyka do zarządu. |
Podstawy porównania: Prawa wspólnika: art. 186 Prawa upadłościowego; odrębność spółki i zadania zarządu: art. 12, art. 201 i art. 368 Kodeksu spółek handlowych.
Kto głosuje i pobiera dywidendę?
Art. 186 Prawa upadłościowego powierza syndykowi wykonywanie uprawnień upadłego związanych z uczestnictwem w spółkach. Obejmuje to nie tylko prawa majątkowe, ale również uprawnienia organizacyjne, np. udział w głosowaniu na zgromadzeniu oraz zaskarżanie uchwał w granicach przysługujących wspólnikowi praw.
Jeżeli z udziałów należących do masy wynika prawo do wypłaty dywidendy, należność należy rozliczyć z syndykiem. Upadły nie powinien samodzielnie pobierać i wydawać tych środków z pominięciem masy.
Czy syndyk staje się zarządem spółki?
Nie. Wykonywanie praw wspólnika to inna funkcja niż prowadzenie spraw i reprezentowanie spółki. Zarząd działa według zasad Kodeksu spółek handlowych. Syndyk, wykonując prawa udziałowe, może wpływać na decyzje zgromadzenia w takim zakresie, w jakim mógł to robić upadły wspólnik; sam art. 186 nie powołuje go jednak do zarządu.
Przykładowo: jeżeli upadły posiadał 20% udziałów w spółce z o.o., syndyk wykonuje wynikające z nich uprawnienia. Nie może z tego tylko powodu sprzedać należącego do spółki lokalu tak, jakby był osobistym majątkiem upadłego.
Co dzieje się po sprzedaży udziałów?
Syndyk podejmuje czynności zmierzające do spieniężenia składników masy. Warunki i ograniczenia zbycia udziałów lub akcji trzeba ocenić odrębnie. Po skutecznej sprzedaży prawa związane z nabytymi udziałami wykonuje nabywca, a uzyskana cena podlega rozliczeniu w postępowaniu upadłościowym.
Czy brak kupca oznacza zwrot udziałów dłużnikowi?
Nie automatycznie. Art. 315 przewiduje możliwość wyłączenia składnika, którego nie można zbyć zgodnie z ustawą, gdy jego dalsze pozostawanie w masie jest niekorzystne dla wierzycieli z uwagi na koszty. Konieczne są ustawowe przesłanki i odpowiednie rozstrzygnięcie. Sama nieudana próba sprzedaży nie wystarcza.
Jakie dokumenty o udziałach przekazać syndykowi?
- Dokumenty potwierdzające liczbę i rodzaj posiadanych udziałów lub akcji.
- Umowę lub statut spółki oraz dokumenty ograniczeń zbycia i obciążeń.
- Dostępne informacje o wartości praw, dywidendach i ich wypłacie.
Brak wypłat albo kupca nie uzasadnia pominięcia udziałów w informacji o majątku.
Czytaj także: co zrobić, gdy nie można sprzedać składnika masy oraz upadłość konsumencka prezesa spółki z o.o.
Podstawa prawna: art. 61–63, 186 i 315 Prawa upadłościowego oraz art. 12, 201 i 368 Kodeksu spółek handlowych. Źródła urzędowe: Prawo upadłościowe, Kodeks spółek handlowych. Aktualizacja merytoryczna:
Ciekawe, bo w przypadku gdy syndyk upadłego posiada udziały lub akcje to nie wykonuje prawa głosu, np. nie moze odwołać zarządu spółki zależnej.
to znaczy że w upadłości konsumenckiej byłoby inaczej?
Ciekawe, bo z przepisów Prawa upadłościowego wynika coś innego 🙂
Art. 186 [Wpływ na działalność w innych spółkach] Po ogłoszeniu upadłości wszelkie uprawnienia upadłego związane z uczestnictwem w spółkach lub spółdzielniach wykonuje syndyk.
czy dozwolona jest likwidacja sp zoo przed wnioskiem o upadłość? Sp nie posiada żadnego majątku i z pesrspektywy czysto ekonomicznej nadaje się do likwidacji. pytanie czy nie koliduje to z planem złożenia wniosku o upadłość konsumencką?
Likwidacja spółki z o.o. nie stanowi żadnej przeszkody na drodze do ogłoszenia upadłości.
Co w przypadku, kiedy wspólnik najpierw sprzeda lub daruje udziały komuś z rodziny, a potem ogłosi upadłość konsumencką?
Czy akt darowizny/sprzedaży zostanie w takiej sytuacji uznany za bezskuteczny?
Akta darowizny/sprzedaży może zostać uznany za bezskuteczny. Wszystko zależy od okoliczności danej transakcji, a zwłaszcza daty jej przeprowadzenia.
Ok. A co w przypadku kiedy upadłość jest ogłoszona, plan spłaty zatwierdzony, a osoba która ogłosiła upadłość otwiera spółkę akcyjną pod start-upa i sprzedaje udziały inwestorowi? Czy takie udziały syndyk również zajmuje w świetle przepisów?
W świetle przepisów po ustaleniu planu spłaty wierzycieli postępowanie upadłościowe formalnie się kończy, a co za tym idzie nie ma już syndyka i masy upadłości.
Co w przypadku kiedy przysługują mi udziały w spółce? Umowa spółki dopuszcza możliwość umorzenia udziałów, czy w takim przypadku syndyk będzie próbował udziały sprzedać, czy raczej umorzyć?
To zależy wyłączeni od decyzji syndyka. Równie dobrze udział w spółce może zostać wyłączony z masy upadłości.
Mam pytanie, jak osoba ogłosiła upadłość, udziały zostały już sprzedane, a dłużnik realizuje plan spłaty to może zakupić te swoje udziały z powrotem?
Nie ma żadnej przeszkody.
Do działki prowadzi drogą, której służebność jest wpisana w księdze wieczystej. Jeden z współwłaścicieli tej drogi jest wpolnikkem firmy w upadłości. Z tego powodu, nie jest możliwe podłączenie prądu do działki, co w takiej sytuacji można zrobić? Czy sytuacja właściciela działki jest beznadziejna? Proszę o pomoc.
Najlepiej skontaktować się z syndykiem i odkupić od niego udział w drodze. Koszt zakupu powinien być niewielki, wręcz symboliczny.