Aktualizacja tekstu:

Pierwsza publikacja:

Zakup nieruchomości rolnej od syndyka – zasady i KOWR

adw. Michał Hajduk
komentarze: brak

Nieruchomość rolną sprzedawaną w toku postępowania upadłościowego może co do zasady nabyć również osoba niebędąca rolnikiem indywidualnym, bez zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) na samo nabycie. Nie wyłącza to automatycznie prawa pierwokupu ani obowiązków nabywcy po zakupie.

Ograniczenia opisane poniżej wynikają przede wszystkim z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (UKUR). Zgodę na samo nabycie, pierwokup i obowiązki po zakupie trzeba ocenić oddzielnie.

Trzy odrębne kwestie przy zakupie gruntu od syndyka
SytuacjaZnaczenie w praktyce
Zgoda na nabycie mimo braku statusu rolnikaWyjątek z art. 2a ust. 3 pkt 9 UKUR dotyczy nabycia w toku postępowania. Nie rozstrzyga sam wszystkich dalszych ograniczeń.
Prawo pierwokupuWymaga osobnego sprawdzenia uprawnionego dzierżawcy, KOWR oraz ustawowych wyjątków. Wygranie przetargu może nie kończyć procedury.
Obowiązki po nabyciuOsobno trzeba sprawdzić art. 2b UKUR i właściwe wyjątki, w tym możliwość późniejszej sprzedaży lub wydzierżawienia gruntu.

Podstawy porównania: Nabycie w toku postępowania: art. 2a ust. 3 pkt 9 UKUR; pierwokup: art. 3; obowiązki po nabyciu i wyjątki: art. 2b tej ustawy.

Kiedy nieruchomość jest rolna w rozumieniu UKUR?

Punktem wyjścia jest definicja z Kodeksu cywilnego i art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (UKUR). Ustawa wyłącza z tej definicji nieruchomości położone na obszarach przeznaczonych w planie miejscowym na cele inne niż rolne. Znaczenie ma także zakres zastosowania ustawy, a nie tylko potoczna nazwa „działka rolna”.

Art. 1a przewiduje dalsze wyłączenia, m.in. dla nieruchomości, w których powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż 0,3 ha. Nie należy mylić tej powierzchni z każdym innym progiem występującym w ustawie. Przy nieruchomości złożonej z kilku działek trzeba ustalić prawidłowy przedmiot sprzedaży.

Czy kupujący od syndyka musi być rolnikiem?

Art. 2a ust. 3 pkt 9 wyłącza dla nabycia w toku postępowania egzekucyjnego i upadłościowego ograniczenia z art. 2a ust. 1 i 2. Z tego powodu nabywca nie musi spełniać wymogu rolnika indywidualnego ani uzyskiwać zgody na nabycie tylko dlatego, że nim nie jest.

To wyjątek dotyczący określonej transakcji. Prywatna sprzedaż przed ogłoszeniem upadłości albo poza postępowaniem nie staje się sprzedażą upadłościową tylko dlatego, że sprzedający ma długi.

Kiedy KOWR ma prawo pierwokupu?

Sprzedaż przez syndyka nie znosi automatycznie pierwokupu przewidzianego w art. 3. Trzeba ustalić, czy jest uprawniony dzierżawca, czy spełnia wymagane warunki, a następnie czy prawo przysługuje KOWR i czy zachodzi wyjątek.

Wyłączenia obejmują m.in. określone w art. 3 ust. 5 przypadki nabycia przez osoby bliskie i podmioty publiczne oraz inne wskazane tam sytuacje. Art. 3 ust. 7 dotyczy powiększenia gospodarstwa rodzinnego w ustawowych granicach i przy właściwym położeniu nieruchomości. Nie jest to jeden, wyłączny wyjątek od pierwokupu.

Jeżeli pierwokup znajduje zastosowanie, po wyborze nabywcy zawiera się umowę warunkową i zawiadamia uprawnionego. Samo wygranie przetargu nie oznacza wtedy jeszcze ostatecznego nabycia nieruchomości.

Czy zakup od syndyka i zakup od komornika mają te same zasady?

Nie należy utożsamiać tych trybów. KOWR wyjaśnia, że przy sprzedaży przez syndyka w określonych sytuacjach występuje prawo pierwokupu, natomiast przy nabyciu w egzekucji należy odrębnie ocenić prawo nabycia z art. 4. Dokumenty i moment zawiadomienia zależą od sposobu przeniesienia własności.

Jakie obowiązki może mieć nabywca po zakupie?

Brak wymogu uzyskania zgody na nabycie nie zwalnia automatycznie z obowiązków po zakupie. Art. 2b przewiduje zasadniczo pięcioletni obowiązek prowadzenia gospodarstwa oraz ograniczenie zbywania lub oddawania nieruchomości w posiadanie innym podmiotom. Dla osoby fizycznej znaczenie ma obowiązek osobistego prowadzenia gospodarstwa.

Ustawa zawiera liczne wyjątki, m.in. związane ze sposobem nabycia, późniejszą czynnością, cechami nieruchomości i planem miejscowym. Istnieje także możliwość uzyskania zgody na wcześniejsze zbycie lub oddanie w posiadanie na zasadach art. 2b ust. 3. Każde wyłączenie trzeba przypisać do konkretnego przepisu, zamiast zakładać, że każdy zakup od syndyka pozwala od razu odsprzedać grunt lub go wydzierżawić.

Co sprawdzić przed złożeniem oferty?

  • Treść księgi wieczystej, ewidencję gruntów i plan miejscowy.
  • Zakres zastosowania UKUR i właściwe powierzchnie.
  • Dzierżawę, osoby uprawnione do pierwokupu oraz wyjątki.
  • Warunki przetargu, termin zapłaty i sposób zawarcia umowy.
  • Obowiązki po zakupie i realną możliwość ich wykonywania.

Art. 2c reguluje również odpowiednie zastosowanie przepisów do użytkowania wieczystego i udziałów. Zobacz także upadłość konsumencką rolnika oraz ogólne skutki sprzedaży nieruchomości przez syndyka.

Podstawa prawna: art. 1a, 2 pkt 1, 2a, 2b, 2c, 3 i 4 UKUR oraz art. 46¹ Kodeksu cywilnego. Źródła urzędowe: UKUR – tekst i zmiany, Kodeks cywilny, wyjaśnienia KOWR, w szczególności pytania o zakup od syndyka. Aktualizacja merytoryczna:

Pole zboża z drzewem i śladami przejazdu

Masz pytania o upadłość konsumencką?

Zapraszam na moją grupę na Facebooku i kanał YouTube. Sprawdź grupę i poradniki wideo.

Dodaj komentarz

Zanim dodasz komentarz: administratorem danych jest adwokat Michał Hajduk, ul. Lelewela 23/6, 53-505 Wrocław, mh@kancelariamh.pl. Dane służą prowadzeniu i moderacji dyskusji oraz ochronie przed spamem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO). Publiczne są zatwierdzona treść, nazwa autora, data i ewentualny adres strony; e-mail i IP nie są publicznie wyświetlane. Możesz użyć pseudonimu. Nie zamieszczaj danych poufnych, dokumentów ani danych innych osób. Szczegóły i prawa: polityka prywatności. Zasady moderacji: regulamin bloga.

Zaznaczenie pola zapamiętania danych jest dobrowolne i dotyczy wyłącznie ułatwienia kolejnego komentarza.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *