Ile wynagrodzenia z umowy zlecenia i o dzieło może zająć syndyk?

Odpowiedź w skrócie: po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej syndyk nie może automatycznie przejąć całego wynagrodzenia z umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Nie obowiązuje też jedna kwota wolna jednakowa dla każdej umowy. Przy powtarzającym się świadczeniu służącym utrzymaniu albo stanowiącym jedyne źródło dochodu znaczenie ma art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Niezależnie od tego należy uwzględnić ochronę dochodu osoby fizycznej z art. 63 ust. 1a–1c Prawa upadłościowego.

Aktualizacja merytoryczna: 24 września 2026 r. Wpis opublikowano pierwotnie 13 grudnia 2015 r. Starsze odpowiedzi w komentarzach odnoszą się do stanu prawnego z czasu ich udzielenia.

Umowa zlecenia: kiedy obowiązują limity podobne do etatu?

Zgodnie z art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego przepisy art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio do wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo które stanowią jedyne źródło dochodu osoby fizycznej. Chodzi o charakter i funkcję wypłat, a nie tylko o nazwę umowy. Powtarzające się wynagrodzenie z umowy zlecenia może spełniać te warunki, jeżeli służy bieżącemu utrzymaniu albo jest jedynym źródłem dochodu.

Przy zastosowaniu tej ochrony trzeba indywidualnie ustalić podstawę potrącenia i kwotę wolną. Nie można po prostu przyjąć, że „syndyk zawsze zabiera połowę zlecenia” albo że wynagrodzenie zleceniobiorcy zawsze podlega zajęciu w całości. Warto udokumentować powtarzalność wypłat, ich przeznaczenie na utrzymanie i pozostałe źródła dochodu.

Jednorazowa umowa o dzieło: czy całe wynagrodzenie wejdzie do masy?

Wynagrodzenie wypłacone jednorazowo za dzieło co do zasady nie jest świadczeniem powtarzającym się, do którego automatycznie stosuje się art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Nie oznacza to jednak automatycznie utraty całej wypłaty. W upadłości osoby fizycznej należy ocenić, jaka część jej dochodu jest chroniona na podstawie art. 63 ust. 1a lub 1b Prawa upadłościowego, uwzględniając także inne dochody wyłączone z masy. Gdy zlecenia albo umowy o dzieło są zawierane i opłacane regularnie, ocenę ich powtarzalności trzeba oprzeć na rzeczywistych okolicznościach, a nie samej nazwie umowy.

Przykład: osoba utrzymuje się co miesiąc z jednego zlecenia, a inna osoba raz otrzymała zapłatę za wykonanie projektu. Sposób oceny ochrony tych dwóch wypłat może być różny. W obu przypadkach nie wystarczy informacja o kwocie pojedynczego przelewu; trzeba znać pozostały dochód, częstotliwość świadczeń i osoby pozostające na utrzymaniu.

Skąd w starych poradach zasada „dwóch tygodni”?

Art. 829 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego wymienia pieniądze potrzebne na utrzymanie dłużnika nieotrzymującego stałej płacy i jego rodziny przez dwa tygodnie. Ten przepis dotyczy wyłączenia określonych pieniędzy spod egzekucji. Nie stanowi samodzielnej reguły, że przy każdej jednorazowej umowie o dzieło syndyk zostawia jedynie środki na dwa tygodnie, a pozostałe wynagrodzenie zabiera. Nie uzasadnia też automatycznego pomniejszania kwoty wolnej o 1/30 za każdy dzień do kolejnej wypłaty. Taki skrót myli ochronę pieniędzy z oceną wierzytelności o wynagrodzenie i całego dochodu w postępowaniu upadłościowym.

Jaka część dochodu musi pozostać upadłemu?

Art. 63 ust. 1a Prawa upadłościowego chroni część dochodu osoby fizycznej, która nie utrzymuje innych osób, odpowiadającą wraz z dochodami wyłączonymi z masy na podstawie ust. 1 kwocie 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej z ustawy o pomocy społecznej. Przy osobach pozostających na utrzymaniu upadłego ust. 1b odwołuje się do liczby tych osób wraz z upadłym i 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. To próg łączny: kwot chronionych z różnych podstaw nie dodaje się mechanicznie do siebie. Aktualne kryteria i sytuację rodziny należy sprawdzić w dniu wyliczenia.

Jeżeli konieczne wydatki są wyższe, art. 63 ust. 1c pozwala na wniosek upadłego lub syndyka określić inaczej część dochodu niewchodzącą do masy, z uwzględnieniem szczególnych potrzeb, zwłaszcza zdrowotnych i mieszkaniowych. W uproszczonym postępowaniu konsumenckim czynność przewidzianą dla sędziego-komisarza wykonuje wyznaczony sędzia (art. 491⁵ ust. 3).

Jak ustalić prawidłową kwotę w konkretnej sprawie?

1. Zbierz umowy, rachunki, historię przelewów i informację, jak często następują wypłaty oraz czy są jedynym źródłem dochodu.
2. Ustal wszystkie dochody i osoby pozostające na utrzymaniu upadłego; sprawdź, które świadczenia są wyłączone z masy.
3. Poproś syndyka o wskazanie podstawy prawnej i sposobu wyliczenia kwoty pozostawianej z bieżącego dochodu.
4. Jeśli zwykła ochrona nie wystarcza na szczególne, konieczne koszty życia, przedstaw dokumenty i rozważ wniosek z art. 63 ust. 1c Prawa upadłościowego.

Jeżeli dochód pochodzi z umowy o pracę, sprawdź osobny wpis: ile wynagrodzenia za pracę może zająć syndyk? Zasady dotyczące etatu i umowy cywilnoprawnej wymagają rozróżnienia.

Podstawa prawna

• Prawo upadłościowe – art. 62 oraz art. 63 ust. 1, 1a–1c; w postępowaniu konsumenckim także art. 491⁵ ust. 3.
• Kodeks postępowania cywilnego – art. 829 pkt 5 i art. 833 § 2¹.
• Kodeks pracy – art. 87 i 87¹.