Alimenty w upadłości konsumenckiej

Krótka odpowiedź: Alimenty sprzed ogłoszenia upadłości są rozliczane jako wierzytelności, a bieżące alimenty przypadające po ogłoszeniu upadłości syndyk wypłaca z dostępnych funduszy masy w granicach art. 343 ust. 2 Prawa upadłościowego. Obowiązek alimentacyjny nie znika po oddłużeniu.

Alimenty w upadłości konsumenckiej są tematem sporej części zapytań, które otrzymuje od czytelników bloga. W tym zbiorczym artykule wyjaśniam, kto wypłaca bieżące alimenty, jak dochodzić zaległości i co dzieje się z obowiązkiem alimentacyjnym po zakończeniu postępowania.

Jak wypłacane są alimenty w upadłości konsumenckiej?

Alimenty należne za czas po ogłoszeniu upadłości

Świadczeń alimentacyjnych za czas po ogłoszeniu upadłości nie kapitalizuje się jako przyszłych świadczeń okresowych na podstawie art. 249 ust. 1–3 Prawa upadłościowego (art. 249 ust. 4). Bieżące alimenty zaspokaja się na zasadach art. 343 ust. 2, a nie jak zaległości sprzed upadłości.

Po ogłoszeniu upadłości zobowiązania alimentacyjne ciążące na upadłym wypłaca syndyk zgodnie z terminami ich płatności wynikającymi z wyroku sądu albo umowy. Przy czym dotyczy to jedynie bieżących alimentów, tj. przypadających za okres już po ogłoszeniu upadłości (art. 343 ust. 2 Pr. up.).

Są przy tym pewne ograniczenia:

• Zasobność masy upadłości

• • syndyk wypłaca bieżące alimenty, o ile fundusze masy upadłości na to pozwalają. Czyli jeżeli syndyk posiada na to środki pieniężne. Środki te pochodzą m.in. z potrąceń dokonywanych z wynagrodzenia otrzymywanego przez upadłego oraz ze sprzedaży jego majątku. Jeżeli nie będzie żadnych wpływów do masy upadłości, to syndyk nie będzie wypłacał alimentów. Nie są one pokrywane w żadnej mierze przez Skarb Państwa.
  • alimenty z zasady mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami dłużnika. Jednakże przed alimentami na bieżąco zaspokajane są koszty postępowania upadłościowego oraz pozostałe zobowiązania masy upadłości. Dopiero dostępne później fundusze mogą zostać przeznaczone na wypłatę bieżących alimentów.

• Kwota
  • jeżeli w masie upadłości są na to środki syndyk wypłaca alimenty w kwocie wynikającej z wyroku sądu albo umowy. Przy czym kwota każdorazowej wypłaty dla każdego z uprawnionych nie może przekraczać kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.
• Czas
  • jeżeli postępowanie prowadzone jest w trybie uproszczonym, syndyk wypłaca alimenty do czasu wydania postanowienia w przedmiocie planu spłaty wierzycieli. W przypadku postępowania prowadzonego na zasadach ogólnych – do dnia sporządzenia ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości.

Kto płaci alimenty w upadłości konsumenckiej? Szybka odpowiedź na moim kanale YouTube.

Nie podlegają w ogóle zaspokojeniu z funduszów masy upadłości:

• alimenty przypadające za okres po sporządzeniu ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości (dot. postępowania prowadzonego na zasadach ogólnych),
• alimenty powstałe wcześniej w toku postępowania upadłościowego, ale przekraczające kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• alimenty niezaspokojone w toku postępowania z powodu ubóstwa masy upadłości. 

Alimenty należne za czas przed ogłoszeniem upadłości

Należności alimentacyjne przypadające za czas przed ogłoszeniem upadłości konsumenckiej są uwzględniane przy podziale funduszów masy upadłości w pierwszej kategorii (art. 342 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego). Ich zaspokojenie zależy od funduszów masy i kolejności wynikającej z przepisów; nie stosuje się do nich limitu bieżącej wypłaty z art. 343 ust. 2.

Pierwszeństwo należności alimentacyjnych przy sprzedaży nieruchomości

W razie sprzedaży:

• nieruchomości
• prawa użytkowania wieczystego
• spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu
• statku morskiego wpisanego do rejestru okrętowego

przed zaspokojeniem wierzytelności zabezpieczonych hipoteką albo hipoteką morską oraz innych praw, w tym praw i roszczeń osobistych, które ciążyły na przedmiocie sprzedaży i które w wyniku sprzedaży wygasły

• • w pierwszej kolejności zaspokajane są m.in. zobowiązania alimentacyjne przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości. Oczywiście do wysokości wynikających ze wspomnianych wcześniej ograniczeń.

Wszczęcie postępowania sądowego o zasądzenie lub podwyższenie alimentów

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie stanowi przeszkody na drodze do wytoczenia przeciwko upadłemu powództwa o zasądzenie lub podwyższenie alimentów. Postępowanie przed sądem rodzinnym prowadzone jest niezależnie od przebiegu postępowania upadłościowego.

Nie ma również żadnych przeszkód aby w toku postępowania upadłościowego upadły wystąpił z powództwem o obniżenie alimentów.

Co do zasady po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 Pr. up.). Sprawy o należne od upadłego alimenty nie podlegają ogólnej regule udziału syndyka z art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego (art. 144 ust. 3). Odrębnie art. 144 ust. 4 przyznaje syndykowi prawo żądania zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Czy można złożyć pozew o alimenty od upadłego? Szybka odpowiedź na moim kanale YouTube.

Egzekucja alimentów po ogłoszeniu upadłości

Od dnia ogłoszenia upadłości wszczęcie postępowania egzekucyjnego co do majątku wchodzącego w skład masy upadłości jest niedopuszczalne (art. 146 ust 3 Pr. up.). Jak już wskazano powyżej z pewnymi ograniczeniami są one zaspokajane na bieżąco przez syndyka.

Zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych stanowi wyjątek wskazany w art. 146 ust. 3 Prawa upadłościowego; należy odróżnić je od egzekucji prowadzonej do majątku wchodzącego w skład masy.

Zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego

Jak wskazano powyżej zobowiązania alimentacyjne są na uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pozostałych zobowiązań. Z tego też względu, aby móc przeciwdziałać ewentualnym nadużyciom, od 24 marca 2020 r. syndyk ma prawo żądać zmiany orzeczenia lub umowy, które w jego ocenie nakładają na upadłego alimenty w zawyżonej kwocie, czy nawet nienależne (art. 144 ust. 4 Pr. up.).

Syndyk może wystąpić z takim żądaniem, lecz samo jego złożenie nie zmienia wysokości alimentów. O zasadności zmiany orzeczenia rozstrzyga sąd, badając okoliczności danej sprawy.

W przypadku alimentów wynikających z orzeczenia sądu syndyk musi wnieść pozew o obniżenie lub uchylenie. Tym samym ostatecznie decyzja należy do sądu rodzinnego.

Czy możliwa jest zmiana alimentów przez syndyka lub ich uchylenie? Szybka odpowiedź na moim kanale YouTube.

Władza rodzicielska a ogłoszenie upadłości

Ogłoszenie upadłości nie stanowi podstawy do ograniczenia lub odebrania władzy rodzicielskiej. Nie stanowi to podstawy do odbierania dzieci upadłemu. Sama upadłość nie stanowi przesłanki pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej; rozstrzygnięcia dotyczące dziecka opierają się na odrębnej ocenie jego dobra.

Temat ten poruszam jedynie dlatego, że dochodzą mnie słuchy, iż niektórzy dłużnicy – zwłaszcza matki samotnie wychowujące dzieci – słyszą takie groźby ze strony pracowników firm windykacyjnych.

Czy jest możliwe odebranie dzieci na skutek ogłoszenia upadłości? Szybka odpowiedź na moim kanale YouTube.

Czy zaległe alimenty można umorzyć w upadłości konsumenckiej?

Nie. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie podlegają umorzeniu po wykonaniu planu spłaty wierzycieli (art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego). Niezaspokojona część zaległych alimentów nie znika tylko dlatego, że postępowanie upadłościowe dobiegło końca. Jest to odrębna kwestia od bieżących wypłat dokonywanych przez syndyka z funduszów masy.

Świadczenia wypłacone przez Fundusz Alimentacyjny

Odrębnym zagadnieniem jest możliwość umorzenia należności gminy za świadczenia wypłacone z Funduszu Alimentacyjnego. Wyjaśniam to w artykule „Dług wobec Funduszu Alimentacyjnego a upadłość konsumencka”.

Czytaj także: Kto płaci alimenty po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej? · Czy można wnieść pozew o alimenty od upadłego? · Zmiana alimentów przez syndyka

Źródło prawne: Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 913).