Ile wynagrodzenia za pracę może zająć syndyk?

Odpowiedź w skrócie: po ogłoszeniu upadłości syndyk nie przejmuje automatycznie połowy pensji. Do masy upadłości może wejść tylko część wynagrodzenia, która nie jest chroniona przepisami. Przy umowie o pracę trzeba uwzględnić zarówno granicę potrącenia, jak i kwotę wolną, a w upadłości osoby fizycznej także ochronę dochodu z art. 63 ust. 1a–1c Prawa upadłościowego. Ostateczna kwota zależy od rodzaju świadczenia, wymiaru etatu, potrąceń i sytuacji upadłego.

Aktualizacja merytoryczna: 24 września 2026 r. Artykuł opublikowano pierwotnie 29 listopada 2015 r. Odpowiedzi w starszych komentarzach mogą odnosić się do przepisów obowiązujących w chwili ich udzielenia.

Czy syndyk może zająć całą pensję?

Nie. Zgodnie z art. 62 Prawa upadłościowego do masy wchodzi co do zasady majątek nabywany w toku postępowania, lecz art. 63 ust. 1 pkt 2 wyłącza z niej wynagrodzenie za pracę w części niepodlegającej zajęciu. Dla pracownika zatrudnionego na umowę o pracę granice ochrony wynikają przede wszystkim z art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy. Stosuje się je do wynagrodzenia po ustawowych odliczeniach, w tym składek i zaliczki na podatek, a przy uczestnictwie w PPK także właściwych wpłat.

Przy należnościach innych niż alimentacyjne granicą potrącenia jest co do zasady połowa wynagrodzenia. Osobno działa kwota wolna: przy pełnym etacie odpowiada minimalnemu wynagrodzeniu po przewidzianych prawem odliczeniach. Do masy może zatem trafić mniej niż połowa pensji, a przy niskim wynagrodzeniu – nic z bieżącej wypłaty.

Ile pieniędzy zostaje z pensji po potrąceniu przez syndyka?

1. Ustal podstawę po odliczeniach wskazanych w art. 87 § 1 Kodeksu pracy.
2. Sprawdź odpowiednią granicę potrącenia oraz kwotę wolną dla danego rodzaju należności i wymiaru etatu. Przy niepełnym etacie kwota wolna z art. 87¹ jest proporcjonalnie niższa.
3. Sprawdź, czy zastosowanie ma dodatkowa ochrona dochodu z art. 63 ust. 1a lub 1b Prawa upadłościowego. Dochód wyłączony na podstawie ust. 1 wlicza się do tej gwarantowanej kwoty: obu kwot nie dodaje się automatycznie do siebie.
4. Jeżeli zwykłe wyliczenie nie pozwala pokryć szczególnych, koniecznych potrzeb, rozważ wniosek o indywidualne określenie części dochodu niewchodzącej do masy na podstawie art. 63 ust. 1c.

Przykład wyłącznie ilustrujący sposób liczenia: przy pensji 6000 zł po ustawowych odliczeniach połowa wynosi 3000 zł. Jeżeli właściwa dla danej sytuacji kwota chroniona wynosiłaby 3600 zł, do masy mogłoby trafić najwyżej 2400 zł, a upadłemu pozostałoby co najmniej 3600 zł. To założona kwota ochrony, a nie uniwersalna stawka na 2026 r.; rzeczywiste wyliczenie zależy od konkretnej wypłaty i przepisów.

Co zmieniają osoby pozostające na utrzymaniu upadłego?

Art. 63 ust. 1a Prawa upadłościowego przewiduje ochronę części dochodu upadłego, który nie utrzymuje innych osób, powiązaną ze 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej z ustawy o pomocy społecznej. Gdy na utrzymaniu upadłego pozostają inne osoby, art. 63 ust. 1b odwołuje się do liczby tych osób wraz z upadłym i 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Należy sprawdzić aktualną wysokość kryteriów oraz rzeczywisty obowiązek utrzymania danej osoby. To ustawowa gwarancja dotycząca dochodu, a nie automatyczna dopłata do kwoty wolnej od potrąceń z etatu.

Czy można zachować więcej na czynsz, leczenie lub utrzymanie rodziny?

Tak, jeżeli przemawiają za tym szczególne potrzeby. Art. 63 ust. 1c pozwala na wniosek upadłego lub syndyka określić inaczej część dochodu niewchodzącą do masy. Przy ocenie uwzględnia się m.in. stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe oraz potrzeby osób pozostających na utrzymaniu upadłego. Warto przedstawić miesięczny budżet i dokumenty potwierdzające koszty, dochody oraz sytuację domowników. W typowym uproszczonym postępowaniu konsumenckim czynność sędziego-komisarza wykonuje wyznaczony sędzia (art. 491⁵ ust. 3 Prawa upadłościowego). Samo ponoszenie wyższych wydatków nie zmienia kwoty automatycznie – potrzebne jest rozstrzygnięcie po złożeniu wniosku.

A jeśli upadły ma zobowiązania alimentacyjne?

Kodeks pracy przewiduje przy egzekucji alimentów odrębną granicę do trzech piątych wynagrodzenia, a dla wskazanych w art. 87 § 5 składników – szczególne zasady. Nie należy jednak pisać, że samo istnienie długu alimentacyjnego zawsze pozwala syndykowi zabrać trzy piąte pensji. Trzeba odróżnić rodzaj i podstawę potrącenia, ewentualną egzekucję alimentów oraz zasady ustalania składu masy upadłości. W razie zbiegu lub wątpliwości poproś syndyka o pisemne wyliczenie podstawy i kwoty potrącenia.

Umowa zlecenia, kilka źródeł dochodu i praca za granicą

Opisane wyżej progi pracownicze odnoszą się do wynagrodzenia z umowy o pracę. Przy zleceniu, emeryturze czy kilku równoległych świadczeniach nie można bez sprawdzenia ich podstaw prawnych przyjąć tej samej kwoty wolnej dla każdego źródła ani prosto zsumować wszystkich wypłat. Trzeba też pamiętać o ochronie dochodu z art. 63 ust. 1a–1c. Szczegóły opisuję we wpisie ile wynagrodzenia z umowy zlecenia i o dzieło może zająć syndyk? Jeżeli pracujesz w innym kraju już po ogłoszeniu upadłości w Polsce, zobacz osobny artykuł: praca za granicą a upadłość konsumencka.

Co zrobić, jeśli potrącenie wydaje się zbyt wysokie?

Poproś syndyka i pracodawcę o wskazanie podstawy obliczenia, składników wynagrodzenia i zastosowanej kwoty wolnej. Sprawdź wymiar etatu, odliczenia oraz liczbę osób na utrzymaniu. Jeżeli spór dotyczy szczególnych potrzeb życiowych, złóż wniosek z art. 63 ust. 1c wraz z dokumentami potwierdzającymi koszty. Nie ukrywaj dodatkowych dochodów: rzetelne ujawnienie ich jest obowiązkiem upadłego.

Podstawa prawna

• Prawo upadłościowe, w szczególności art. 62, art. 63 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 1a–1c, art. 491⁵ ust. 3.
• Kodeks pracy, w szczególności art. 87 i 87¹.