Autor: adw. Michał Hajduk · Ostatnia edycja:
Pierwsza publikacja: 7 września 2015 r.
Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego dłużnika staje się masą upadłości, która zasadniczo służy zaspokojeniu jego wierzycieli. Dotyczy to majątku należącego do dłużnika w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabytego przez niego w toku postępowania upadłościowego, w tym w drodze dziedziczenia, z uwzględnieniem ustawowych wyłączeń.
Jeżeli upadły zostaje powołany do spadku otwartego po ogłoszeniu upadłości w toku postępowania, nabywany przez niego spadek co do zasady wchodzi do masy. Dotyczy to dziedziczenia ustawowego i testamentowego. Zgodnie z art. 119 ust. 1 Prawa upadłościowego syndyk nie składa oświadczenia o przyjęciu, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Odrzucenie spadku przez upadłego po ogłoszeniu upadłości jest bezskuteczne wobec masy (art. 123).
Jeżeli upadły dziedziczy razem z innymi osobami, należy ustalić jego udział. Upadłość jednego spadkobiercy nie obejmuje automatycznie udziałów pozostałych spadkobierców.
To samo dotyczy sytuacji gdy otwarcie spadku miało miejsce jeszcze przed ogłoszeniem upadłości konsumenckiej i do tego momentu nie upłynął termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – wynoszący sześć miesięcy licząc od dnia, kiedy spadkobierca dowiedział się o powołaniu do spadku – którego dłużnik nie złożył. Jeżeli natomiast przed datą ogłoszenia upadłości złożył on już oświadczenie co do sposobu przyjęcia spadku, to oświadczenie to pozostaje w mocy, choćby majątek, który został przyjęty wprost (tj. bez ograniczenia za długi spadkowe) był obciążony długami.
Brak oświadczenia o przyjęciu spadku – obecne i dawne zasady
Jeżeli termin do złożenia oświadczenia upłynął przed ogłoszeniem upadłości, nie należy automatycznie przyjmować, że spadek został przyjęty wprost. Dla spadków otwartych od 18 października 2015 r. brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego).
Spadek otwiera się w chwili śmierci spadkodawcy. Do spadków otwartych wcześniej stosuje się dawne przepisy; trzeba ustalić datę śmierci i właściwe w danej sprawie wyjątki. Decyduje data otwarcia spadku, a nie data ogłoszenia upadłości ani wydania postanowienia spadkowego (art. 6 ustawy z 20 marca 2015 r., Dz.U. poz. 539).
Ten fragment zweryfikowano 9 października 2026 r. Pozostały opis zachowuje oznaczenie archiwalnego stanu prawnego.
Powyższe zasady odnoszą się odpowiednio do zapisu (rozrządzenia testamentowego) na rzecz upadłego dłużnika. Zapisany przedmiot wchodzi do masy upadłości z mocy prawa, a roszczeń z tego tytułu dochodzi już syndyk.
Spadek może jednak zostać wyłączony z masy upadłości przez sędziego-komisarza gdy w jego skład wchodzą wierzytelności i prawa wątpliwe co do istnienia lub możliwości ich wykonania. To samo dotyczy sytuacji, gdy składniki majątkowe wchodzące do spadku są trudno zbywalne albo z innych przyczyn wejście spadku do masy upadłości nie byłoby korzystne dla postępowania upadłościowego. Na postanowienie w przedmiocie wyłączenia spadku z masy upadłości przysługuje zażalenie zarówno upadłemu, jak i wierzycielom.
Jeżeli spadek zostanie wyłączony z masy upadłości oświadczenie o jego przyjęciu lub odrzuceniu składa już sam upadły, wedle własnego uznania. Przy czym termin do złożenia rzeczonego oświadczenia zaczyna biec dopiero od chwili uprawomocnienia się postanowienia o wyłączeniu spadku z masy upadłości. Jeżeli termin do złożenia oświadczenie zaczął biec jeszcze przed data ogłoszeni upadłości, to po wyłączeniu spadku z masy upadłości rozpoczyna on swój bieg na nowo, a co za tym idzie wynosi on kolejne sześć miesięcy.
Spadek w okresie wykonywania planu spłaty
Etap wykonywania planu spłaty wymaga odrębnej oceny. Nabycie wartościowego spadku może stanowić istotną poprawę sytuacji majątkowej i uzasadniać wniosek o zmianę planu na podstawie art. 49119 ust. 3 Prawa upadłościowego. Nie oznacza to automatycznej zmiany rat. Nabyte składniki majątku wykazuje się w sprawozdaniu zgodnie z art. 49118 ust. 3.
Zmianę planu opisuje poradnik zmiana planu spłaty wierzycieli. Przed wnioskiem sprawdź także checklistę danych i dokumentów do upadłości konsumenckiej.
Podstawa prawna: Kodeks cywilny – art. 924 i 1015, ustawa z 20 marca 2015 r. – art. 6 oraz Prawo upadłościowe – art. 62, 119, 123, 49118 i 49119. Fragment o planie spłaty zweryfikowano 9 października 2026 r.
A co w sytuacji jeżeli upadły złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku, ale w związku z tym że był w ustawowej wspólności małżeńskiej długi i tak go obciążają, a do masy upadłości w wyniku odrzucenia spadku weszła tylko część wspólnego majątku. Czy czynność tę może rozpatrywać w kategorii czynności bezskutecznych wobec masy upadłości. Jeżeli takt tow jakiej grupie (bezskutecznych z mocy prawa, względnie bezskutecznych czy wymagających wytoczenie powództwa o stwierdzenie bezskuteczności?)
Nie bardzo rozumiem pytanie. Odrzucenie spadku nie ma żadnego wpływu na stopień zadłużenia spadkobiercy, jeżeli i tak odpowiada on za zobowiązania spadkodawcy osobiście jako np. poręczyciel czy współkredytobiorca. O przypadkach uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne co do masy upadłości napisałem w powyższym artykule. Ponadto katalog czynności, które będą uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości można znaleźć TUTAJ.