Upadłość konsumencka obywatela Ukrainy w Polsce – kiedy jest możliwa?

Język: polski · Українська · Русский

Tak, obywatel Ukrainy może ubiegać się o upadłość konsumencką w Polsce. Obywatelstwo nie stanowi przeszkody. Trzeba jednak wykazać niewypłacalność, ustalić, czy sprawa należy do polskiego sądu, oraz spełnić warunki postępowania dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Sam pobyt w Polsce, meldunek albo numer PESEL nie przesądzają o jurysdykcji. Podstawy: art. 10, 11, 19, 382 i 491¹ Prawa upadłościowego oraz art. 3 rozporządzenia (UE) 2015/848.

Kiedy obywatel Ukrainy może ogłosić upadłość konsumencką w Polsce?

Najpierw trzeba odróżnić warunki upadłości od jurysdykcji, czyli odpowiedzi na pytanie, czy sprawę może rozpoznać polski sąd. Upadłość dotyczy dłużnika niewypłacalnego, który utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Odrębnie ocenia się, czy właściwe jest postępowanie konsumenckie. Żaden z tych warunków nie zależy od polskiego obywatelstwa (art. 10, 11 i 491¹ Prawa upadłościowego).

W typowej sprawie osoby mieszkającej w Polsce zasadnicze znaczenie ma jej główny ośrodek podstawowej działalności (COMI). To miejsce, w którym dłużnik regularnie zarządza swoimi sprawami o charakterze ekonomicznym i które jest rozpoznawalne dla osób trzecich. W przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej niezależnej działalności gospodarczej ani zawodowej domniemywa się, że COMI znajduje się w miejscu jej zwykłego pobytu. Domniemanie można obalić. Nie należy automatycznie utożsamiać COMI z zameldowaniem ani z samym miejscem zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego (art. 19 ust. 1–1c Prawa upadłościowego; art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2015/848).

Jeżeli osoba mieszka obecnie poza Polską, a w Polsce ma długi lub majątek, przeczytaj także, kiedy można ogłosić upadłość konsumencką w Polsce, mieszkając za granicą. Ten przypadek wymaga odrębnej oceny COMI i rodzaju możliwego postępowania.

Podstawy rozróżnienia: art. 19 ust. 3 i art. 382 Prawa upadłościowego; w sprawach objętych prawem unijnym również art. 3 rozporządzenia 2015/848. Szczególnej uwagi wymaga niedawne przeniesienie zwykłego pobytu z innego państwa UE: rozporządzenie ogranicza wtedy możliwość powołania się na domniemanie COMI przez sześć miesięcy poprzedzających wniosek.

Jak wykazać, że centrum życia znajduje się w Polsce?

Liczy się całokształt okoliczności, a nie jeden obowiązkowy dokument. Pomocne mogą być na przykład umowa najmu i potwierdzenia faktycznego zamieszkiwania, dokumenty dotyczące pracy lub źródła utrzymania, rachunek bankowy, miejsce pobytu rodziny, szkoła dzieci, korespondencja z wierzycielami oraz informacje o tym, gdzie dłużnik na co dzień zarządza swoimi finansami. Są to przykłady możliwych dowodów, a nie lista warunków, które trzeba spełnić łącznie.

Nie jest wymagane, aby każda osoba równocześnie pracowała w Polsce, płaciła tu podatek, podlegała polskiemu ubezpieczeniu społecznemu i posiadała zezwolenie na pobyt stały. Z drugiej strony same formalne dokumenty pobytowe mogą nie wyjaśniać, gdzie rzeczywiście znajduje się COMI. Sąd bada jurysdykcję według okoliczności konkretnej sprawy (art. 19 i 382 Prawa upadłościowego; art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia 2015/848).

Czy obywatel Ukrainy musi mieć numer PESEL?

Nie. We wniosku podaje się numer PESEL, jeżeli dłużnik go posiada. Gdy go nie ma, ustawa przewiduje inne dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację, w szczególności numer paszportu z oznaczeniem państwa, które go wydało, albo numer karty pobytu. Brak numeru PESEL sam w sobie nie przekreśla możliwości złożenia wniosku. Podstawa: art. 491² ust. 4 pkt 1 i ust. 5c Prawa upadłościowego.

Co z długami zaciągniętymi na Ukrainie?

We wniosku trzeba podać aktualny i zupełny spis wierzycieli, także wtedy, gdy wierzyciel ma siedzibę za granicą albo zobowiązanie powstało na Ukrainie. Należy wskazać adres wierzyciela, wysokość wierzytelności i termin zapłaty; osobno wykazuje się wierzytelności sporne. Zatajenie długu może mieć poważne skutki dla oddłużenia (art. 491² ust. 4 pkt 5–6 i art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego).

Ogłoszenie upadłości nie oznacza natychmiastowego umorzenia wszystkich długów. O oddłużeniu sąd orzeka na dalszym etapie, zwykle po wykonaniu planu spłaty, a w określonych ustawą sytuacjach bez planu lub warunkowo. Niektóre zobowiązania w ogóle nie podlegają umorzeniu. Jeżeli wierzyciel dochodzi roszczenia na Ukrainie, praktyczną skuteczność polskiego rozstrzygnięcia w tym państwie trzeba ocenić odrębnie według właściwych przepisów; sam polski wpis w KRZ nie jest gwarancją zakończenia tamtejszej egzekucji. Podstawa: art. 491¹⁶ i 491²¹ Prawa upadłościowego.

Jak przygotować wniosek?

1. Ustal jurysdykcję: opisz, gdzie rzeczywiście mieszkasz, pracujesz, utrzymujesz rodzinę i zarządzasz finansami; wskaż wcześniejsze miejsca pobytu i majątek za granicą, jeżeli są istotne.
2. Przygotuj dane o zadłużeniu i majątku: uwzględnij wierzycieli polskich i zagranicznych, sporne należności, źródła dochodu oraz miejsca położenia składników majątku.
3. Złóż wniosek do właściwego sądu: wniosek można wnieść przez system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Konsument składający własny wniosek może też skorzystać z przewidzianej w ustawie formy papierowej. Szczegółowe wymagania wniosku określa art. 491² ust. 4 Prawa upadłościowego.

Więcej o formalnościach przeczytasz w poradniku co powinien zawierać wniosek o upadłość konsumencką oraz w przewodniku po upadłości konsumenckiej.

Najczęstsze pytania

Czy status ochrony czasowej lub karta pobytu wystarczą?

Nie przesądzają o jurysdykcji. Mogą pomóc wykazać pobyt w Polsce, lecz sąd ocenia rzeczywiste powiązania życiowe i ekonomiczne dłużnika.

Czy brak majątku wyklucza upadłość?

Sam brak majątku nie wyklucza konsumenckiego postępowania upadłościowego. Jeżeli majątek nie wystarcza na koszty, mogą one zostać tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa (art. 491⁷ Prawa upadłościowego).

Przed złożeniem wniosku warto ustalić jurysdykcję i przygotować pełną listę wierzycieli, zwłaszcza gdy długi lub majątek znajdują się w kilku państwach. Jeżeli potrzebujesz oceny swojej sytuacji, możesz skontaktować się z kancelarią.

Źródła: Prawo upadłościowe, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 913 (w szczególności art. 10–11, 19, 382, 491¹, 491², 491⁷, 491¹⁶ i 491²¹); rozporządzenie (UE) 2015/848 (art. 3–4). Stan prawny zweryfikowany: 23 września 2026 r. Tekst ma charakter ogólny; ocena jurysdykcji i skutków transgranicznych wymaga odniesienia do konkretnej sprawy.