To jaka kwota planu spłaty wierzycieli zostanie ustalona przez sąd nie zależy od decyzji syndyka, czy też woli upadłego lub wierzycieli. Również sam sąd upadłościowy nie ma pełnej swobody w ustalaniu wysokości spłat. Przepisy Prawa upadłościowe określają bowiem jakie kryteria decydują zarówno o samym ustaleniu planu spłaty wierzycieli, jak i o jego kwocie oraz okresie. Jeżeli chcesz się dowiedzieć jak obliczana jest kotwa planu spłaty wierzycieli, to zapraszam do dalszej lektury.

Spis treści:

1. Czym jest plan spłaty wierzycieli?
2. Treść planu spłaty wierzycieli
3. Kto ustala plan spłaty wierzycieli?
4. Jak jest ustalana kwota planu spłaty wierzycieli?
5. Arkusz kalkulacyjny planu spłaty wierzycieli
6. Możliwości zarobkowe
7. Koszty niezbędnego utrzymania
8. Pomoc rodziny w spłacie zadłużenia

Czym jest plan spłaty wierzycieli?

Plan spłaty wierzycieli jest to swoiste orzeczenie sądu, w którym określane są warunki umorzenia zobowiązań upadłego dłużnika niezaspokojonych w toku konsumenckiego postępowania upadłościowego.

Najprościej rzecz ujmując sąd upadłościowy określa w nim harmonogram płatności na rzecz wierzycieli, które upadły dłużnik musi dokonać, aby pozbyć się pozostałej części zadłużenia.

Tym samym ustalając plan spłaty wierzycieli sąd odracza umorzenie długów do momenty stwierdzenia jego wykonania. Dlatego też w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli zadłużenie forlanie nadal istnieje. Przy czym nie może ono być egzekwowane.

Należy podkreślić, że plan spłaty wierzycieli nie ma na celu spłaty całości zadłużenia – choć i czasami może się tak zdążyć. Ponadto obejmuje on tylko tych wierzycieli, którzy dokonali zgłoszenia swoich wierzytelności i zostali pozytywnie zweryfikowani przez syndyka.

W pewnych sytuacjach sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty wierzycieli. O tym kiedy może to nastąpić napiszę już w osobnym artykule.

Treść planu spłaty wierzycieli

Jak wynika z przepisów art. 491(15) ust. 1 Prawa upadłościowego, w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd:

1. wymienia wierzycieli uczestniczących w planie spłaty;
2. dokonuje podziału środków zebranych przez syndyka pomiędzy wierzycieli uczestniczących w planie spłaty, o ile w postępowaniu zgromadzono fundusze masy upadłości;
3. ustala, czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa;
4. określa, w jakim zakresie i okresie, upadły jest obowiązany spłacać swoje zobowiązania, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli.

Kto ustala plan spłaty wierzycieli?

Plan spłaty wierzycieli ustalany jest przez sąd upadłościowy w drodze postanowienia.

Syndyk nie ustala planu spłaty, a jedynie przedstawia swoje propozycje co do jego treści (tzw. projekt planu spłaty wierzycieli).

Propozycje syndyka w przedmiocie planu spłaty wierzycieli, jak i stanowisko samego upadłego oraz wierzycieli, nie są wiążące dla sądu.

Postanowienie w przedmiocie planu spłaty wierzycieli może być zaskarżone przez upadłego, jak i wierzycieli. Natomiast syndyk nie ma już takiego prawa.

Jak jest ustalana kwota planu spłaty wierzycieli?

Zgodnie z przepisami art. 491 (15) ust. 4 Prawa upadłościowego przy ustalaniu planu spłaty wierzycieli sąd bierze pod uwagę:

1. możliwości zarobkowe upadłego
2. konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu
3. potrzeby mieszkaniowe upadłego i osób, które utrzymuje;
4. wysokość niezaspokojonych wierzytelności;
5. stopień zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Przy czym na samą wysokość kwoty planu spłaty wierzycieli wpływ mają zasadniczo tylko dwa czynniki:

1. możliwości zarobkowe upadłego
2. koszty niezbędnego utrzymania upadłego oraz jego rodziny, a w tym konieczność zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

Sąd po prostu odejmuje od kwoty ustalonych możliwości zarobkowych upadłego kwotę ustalonych kosztów jego niezbędnego utrzymania. Uzyskana w ten sposób różnica obejmowana jest następnie planem spłaty wierzycieli.

Np. jeżeli sąd ustali, że upadły ma możliwości zarobkowe na poziomie 4.000 zł, a na pokrycie kosztów niezbędnego utrzymania potrzebuje 3.500 zł, to ustali plan spłaty wierzycieli z miesięczną rata spłaty w kwocie 500 zł.

Wysokość niezaspokojonych wierzytelności w praktyce nie ma zbyt dużego znaczenia. Oczywiście suma ustalonych spłat nie może przekroczyć sumy zgłoszonych wierzytelności.

Natomiast stopień zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym w praktyce rzutuje jedynie na długość okresu ustalanego planu spłaty wierzycieli.

Przy obliczaniu kwoty planu spłaty wierzycieli syndycy, jak i sądy często korzystają z arkuszu kalkulacyjnego, stworzonego w Instytucie Prawa Restrukturyzacyjnego, Upadłościowego oraz Badań nad Niewypłacalnością działającego na Uczelni Łazarskiego w Warszawie. Jeżeli chcesz obliczyć jaka kwota planu spłaty wierzycieli może zostać ustalona w Twoim przypadku, to jest on do pobrania ze stronu znajdującej się pod poniższym linkiem:

Arkusz kalkulacyjny planu spłaty wierzycieli

Możliwości zarobkowe?

Możliwości zarobkowe oznaczają zarobki, które upadły może osiągnąć w pełni wykorzystując swoje wykszatłceni, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. Sąd będzie brał pod uwagę również wiek upadłego, jego stan zdrowia oraz sytuację na rynku pracy w zamieszkiwanej miejscowości.

Aktualnie osiągane przez upadłego zarobki nie zawsze będą dla sądu wyznacznikiem jego możliwości zarobkowych.

Dlatego też niezależnie od informacji o aktualnym miejscu pracy i otrzymywanym wynagrodzeniu, sąd zawsze będzie ustalał jakie wykształcenie posiada upadły, gdzie i na jakim stanowisku wcześniej pracował, oraz jakie wynagrodzenie otrzymywał.

Jeżeli na dzień orzekania upadły nie będzie pracował, albo posiadana praca będzie wykonywana w niepełnym wymierzę czasu, to sąd będzie ustalał czy są jakieś obiektywne okoliczności (np. związane ze stanem zdrowia lub sytuacją osobistą) , które uniemożliwiają lub w jakimś stopniu ograniczają możliwość podjęcia zatrudnienia.

Przy wykładni pojęcia „możliwości zarobkowych” pomocniczo wykorzystywane jest orzecznictwo dotyczące art. 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdzie również posłużono się tym pojęciem, jako jednym z czynników determinującym wysokość obowiązku alimentacyjnego.

W wyroku z dnia 16.05.1975 r. Sąd Najwyższy wskazał, że: „Zasadne i zgodne z treścią art. 135 KRO jest oparcie się na możliwościach zarobkowych pozwanego, a nie tylko na jego aktualnych zarobkach. Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie” (sygn. akt III CRN 48/75).

Podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w uchwale z dnia 26.05.1995 r. (sygn. akt III CZP 178/94) wskazując, że „możliwości zarobkowe można określić przez przypisanie zobowiązanemu potencjalnego i prawdopodobnego poziomu dochodu na podstawie dochodów z lat ubiegłych, osiąganych, gdy strony były jeszcze razem, przebiegu dotychczasowego zatrudnienia, posiadanych kwalifikacji, dostępnych możliwości podjęcia pracy i poziomu zarobków w danej społeczności. Istnieje tu pewna sfera ocen, które odnoszą się do przypuszczenia, domysłu, a nie do faktów jako okoliczności rzeczywistych”.

Koszty niezbędnego utrzymania

Koszty niezbędnego utrzymania to wydatki pozwalające zapewniać warunki umożliwiające człowiekowi nie tylko reprodukcję sił życiowych, ale również posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych.

W związku z powyższym koszty niezbędnego utrzymania upadłego i jego rodziny obejmują takie wydatki jak:

czynsz, opłaty za media, abonament telefoniczny i Internet, wyżywienie, środki czystości i higieny osobistej, transport, leki i wizyty lekarskie, odzież i obuwie, podręczniki i przybory szkolne itp.

Należ zaznaczyć, że jeżeli upadły dłużnik pozostaje w związku, to przy ustalaniu obciążających go kosztów niezbędnego utrzymania sąd bierze pod uwagę również rozkład obciążeń finansowych w ramach wspólnego utrzymania gospodarstwa domowego. Tym samym koszty te będą dzielone i co do zasady tylko w połowie będą uwzględniane przez sąd przy ustalaniu kwoty planu spłaty wierzycieli.

W orzecznictwie wskazuje się, że: „Postępowanie oddłużeniowe w swoim założeniu nie służy zapewnieniu upadłemu dotychczasowego poziomu życia. W zamian za to, upadły zyskuje bowiem możliwość oddłużenia i umorzenie – po wykonaniu planu spłaty – niezaspokojonych zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości. Ustalając plan spłaty trzeba zatem zapewnić upadłemu możliwość koniecznego utrzymania na niezbędnym (minimalnym, a nie przeciętnym) poziomie, co wiąże się z postulatem oszczędnego gospodarowania posiadanymi środkami – w taki sposób aby w maksymalnym możliwym stopniu pozwoliło to na przeznaczenie ich w celu częściowego chociażby zaspokojenia wierzycieli” (postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, VIII Wydział Gospodarczy z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt VIII Gz 144/19).

Przy czym jak wskazał Sąd Najwyższy „celem postępowania upadłościowego prowadzonego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej jest oddłużenie konsumentów tak, aby mogły one powrócić do normalnego życia, a nie popaść w ubóstwo” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2021r., sygn. akt I CSKP 100/21).

Pomoc rodziny w spłacie zadłużenia

Sąd upadłościowy nie może wymagać do małżonka upadłego dłużnika, czy też innych członków jego rodziny pomocy w wykonywaniu planu spłaty wierzycieli.

Zostało to wyraźnie zaznaczone przez Sąd Najwyższy, który wskazał, że z obowiązujących przepisów „nie można wyprowadzić zobowiązania małżonka dłużnika, czy innych członków jego najbliższej rodziny do pomocy w spłacie jego zadłużeń.” Obowiązek alimentacyjny w przypadku osoby dorosłej obejmuje bowiem jedynie dostarczenie uprawnionemu środków utrzymania, a nie także środków na pokrycie jego zobowiązań (postanowienie Sądu Najwyższego, Izba Cywilna z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II CSKP 2253/22).

Chcesz ogłosić upadłość konsumencką w 2026 r. i szukasz profesjonalnej pomocy prawnej?
Napisz do mnie maila na adres mh@kancelariamh.pl lub zadzwoń pod numer 601 153 747