Jakie długi nie podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej?

Krótka odpowiedź: upadłość konsumencka nie umarza wszystkich długów. Po uzyskaniu oddłużenia mogą pozostać do zapłaty m.in. alimenty, określone renty odszkodowawcze, sądowe kary grzywny oraz zobowiązania objęte pozostałymi wyjątkami z art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego. Oddłużenie dotyczy zasadniczo zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. Samo ogłoszenie upadłości nie powoduje ich umorzenia.

Przed złożeniem wniosku warto więc sprawdzić nie tylko łączną wysokość zadłużenia, ale również podstawę i datę powstania każdego długu. Dwie należności dochodzone przez tego samego komornika mogą podlegać zupełnie innym zasadom.

Kiedy dochodzi do umorzenia długów w upadłości konsumenckiej?

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości rozpoczyna postępowanie. Syndyk ustala sytuację majątkową upadłego, weryfikuje wierzytelności i prowadzi likwidację majątku wchodzącego do masy upadłości. Dopiero dalszy etap prowadzi do rozstrzygnięcia o oddłużeniu.

Jeżeli sąd ustali plan spłaty wierzycieli, po wykonaniu obowiązków wynikających z planu wydaje postanowienie o stwierdzeniu jego wykonania i umorzeniu niezaspokojonych zobowiązań objętych oddłużeniem. W ustawowych przypadkach możliwe jest również umorzenie zobowiązań bez ustalenia planu spłaty albo warunkowe umorzenie. Wyjątki dotyczące określonych rodzajów długów obowiązują także przy oddłużeniu bez planu spłaty.

Podstawę stanowią art. 491¹⁶ i art. 491²¹ Prawa upadłościowego – tekst jednolity, Dz.U. z 2026 r. poz. 913. Etapy całej procedury opisuję w przewodniku po upadłości konsumenckiej.

Jakie zobowiązania nie podlegają umorzeniu?

Art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego wskazuje poniższe kategorie. Przy kwalifikowaniu konkretnego długu trzeba przeczytać wyrok, decyzję lub inną podstawę roszczenia. Sam opis przelewu albo potoczna nazwa należności nie wystarczą.

Trudna sytuacja życiowa nie usuwa tych wyłączeń. Względy słuszności lub humanitarne mogą mieć znaczenie dla innych rozstrzygnięć w postępowaniu, lecz nie stanowią ogólnej podstawy do umorzenia długów wskazanych w art. 491²¹ ust. 2.

Czy pominięty dług zawsze pozostaje do zapłaty?

Nie każde pominięcie wierzyciela oznacza automatycznie wyłączenie jego należności z oddłużenia. Przepis odnosi się do sytuacji, w której upadły umyślnie nie ujawnił zobowiązania, a wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Pomyłka, brak aktualnego adresu czy niepewność co do cesji wymagają wyjaśnienia, ale nie są same w sobie równoznaczne z celowym zatajeniem długu.

Nie oznacza to, że spis wierzycieli można przygotować niedbale. We wniosku należy ujawnić wszystkie znane zobowiązania, a wierzytelności kwestionowane wykazać jako sporne. Jeżeli błąd zostanie zauważony później, trzeba niezwłocznie poinformować syndyka i przekazać brakujące dane. Ukrywanie informacji może zagrozić nie tylko umorzeniu jednego długu, lecz także prawidłowemu zakończeniu całego postępowania.

Osobną sytuacją jest brak zgłoszenia wierzytelności przez wierzyciela, którego dłużnik rzetelnie ujawnił. Sam fakt, że wierzyciel nie dokonał zgłoszenia, nie oznacza, że jego dług automatycznie przetrwa oddłużenie.

Czy można umorzyć kredyty, podatki i zaległości wobec ZUS?

Zwykłe zadłużenie z kredytu, pożyczki, karty kredytowej czy niezapłaconych rachunków może co do zasady zostać objęte oddłużeniem. Podobnie sam fakt, że wierzycielem jest urząd skarbowy albo ZUS, nie przesądza o wyłączeniu długu z umorzenia. Konieczne jest jednak ustalenie, że chodzi o zobowiązanie samego upadłego oraz że spełnione są warunki oddłużenia.

Trzeba rozdzielić np. zaległy podatek od grzywny orzeczonej przez sąd w związku z czynem skarbowym. Nie można też przyjąć, że zobowiązanie spółki automatycznie jest osobistym długiem jej wspólnika lub członka zarządu. Znaczenie ma podstawa jego odpowiedzialności.

Alimenty a należności Funduszu Alimentacyjnego

Alimenty należne bezpośrednio osobie uprawnionej i obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych przez właściwy organ wymagają odrębnej analizy. Nie należy przenosić automatycznie oceny jednego rodzaju należności na drugi. Odrębne podstawy zobowiązań oraz wątpliwości występujące w orzecznictwie opisuję w artykule Dług wobec Funduszu Alimentacyjnego a upadłość konsumencka.

Co z długami powstałymi po ogłoszeniu upadłości?

Oddłużenie obejmuje zasadniczo zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości. Nowa pożyczka, nowy czynsz lub rachunki powstałe później nie znikają tylko dlatego, że trwa postępowanie dotyczące wcześniejszego zadłużenia.

Data powstania zobowiązania nie zawsze jest tym samym co termin płatności raty, data wezwania do zapłaty albo data wydania wyroku. Późniejszy wyrok może jedynie potwierdzać wcześniej istniejące roszczenie. Przy umowach wykonywanych przez dłuższy czas trzeba ustalić, którego okresu i jakiego świadczenia dotyczy konkretna kwota.

Jak sprawdzić, które długi mogą zostać umorzone?

1. Ustal wierzyciela i podstawę długu. Oddziel umowy, podatki, składki, alimenty i obowiązki wynikające z wyroków karnych.
2. Sprawdź moment powstania zobowiązania. Rozdziel należności sprzed ogłoszenia upadłości od późniejszych.
3. Zbierz rozstrzygnięcia. Przy grzywnach, naprawieniu szkody, zadośćuczynieniu i rentach potrzebna jest dokładna treść orzeczenia.
4. Zweryfikuj saldo. Uwzględnij dotychczasowe wpłaty, egzekucję i zaspokojenie uzyskane w postępowaniu.
5. Ujawnij zobowiązania w dokumentacji. Spór co do długu należy opisać, zamiast pomijać wierzyciela.

Przykład: dłużnik ma 100 000 zł zadłużenia kredytowego i 20 000 zł zaległych alimentów należnych dziecku. Jeżeli uzyska oddłużenie, niespłacona część kredytu może zostać umorzona. Niezaspokojona część alimentów pozostanie do zapłaty. Samo istnienie długu alimentacyjnego nie oznacza więc, że pozostałe zobowiązania nie mogą zostać umorzone.

Jeżeli wszystkie długi należą do kategorii wyłączonych z umorzenia, upadłość może nie prowadzić do oczekiwanego uwolnienia od zobowiązań. Wtedy trzeba ocenić cel postępowania i inne dostępne rozwiązania, zamiast zakładać, że ogłoszenie upadłości samo usunie zadłużenie.

Samo złożenie kolejnego wniosku nie znosi ustawowych wyłączeń z umorzenia. Jeśli masz już za sobą sprawę upadłościową, sprawdź również kiedy można złożyć ponowny wniosek o upadłość konsumencką.

Najczęstsze pytania

Czy upadłość konsumencka umarza zaległe alimenty?

Nie. Zobowiązania alimentacyjne należne osobie uprawnionej są wyłączone z umorzenia. Dotyczy to także zaległości powstałych przed ogłoszeniem upadłości.

Czy umorzenie bez planu spłaty obejmuje wszystkie długi?

Nie. Wyjątki z art. 491²¹ ust. 2 obowiązują również przy umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty oraz przy warunkowym umorzeniu.

Czy dług stwierdzony wyrokiem może zostać umorzony?

Sam wyrok zasądzający zapłatę nie wyłącza zwykłego długu kredytowego lub pożyczkowego z oddłużenia. Inaczej trzeba ocenić należności należące do ustawowych wyjątków, np. określone obowiązki związane ze szkodą wyrządzoną przestępstwem.

Czy komornik może dochodzić alimentów po oddłużeniu?

Tak. Niezaspokojone alimenty pozostają zobowiązaniem dłużnika. Ograniczenia egzekucji związane z oddłużeniem nie znoszą ustawowego wyjątku dla takich wierzytelności.

Czy trzeba ujawnić dług, który na pewno nie zostanie umorzony?

Tak. Wyłączenie z oddłużenia nie zwalnia z obowiązku rzetelnego wskazania zobowiązań i wierzycieli we wniosku.

Potrzebujesz oceny swoich zobowiązań? Przygotuj spis długów oraz umowy, decyzje i wyroki określające ich podstawę. Skontaktuj się z kancelarią, aby ustalić możliwy zakres oddłużenia.