Wspólne rozliczenie małżonków po ogłoszeniu upadłości – czy jest możliwe?

Krótka odpowiedź: jeżeli upadłość jednego z małżonków została ogłoszona w trakcie roku podatkowego, małżonkowie co do zasady nie mogą rozliczyć wspólnie PIT za ten rok. Z dniem ogłoszenia upadłości powstaje bowiem rozdzielność majątkowa, a wspólne opodatkowanie wymaga pozostawania we wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy. Możliwe jest natomiast wspólne rozliczenie za wcześniejszy rok, jeżeli przez cały ten rok istniała wspólność majątkowa, nawet gdy upadłość ogłoszono już w następnym roku – przed złożeniem zeznania.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej wpływa nie tylko na majątek małżonków, lecz także na sposób rozliczenia podatku dochodowego. Decydujące znaczenie ma data ogłoszenia upadłości oraz to, za jaki rok składany jest PIT. Poniżej wyjaśniam najważniejsze warianty.

Spis treści

1. Czy po ogłoszeniu upadłości można rozliczyć PIT wspólnie?
2. Dlaczego upadłość wyłącza wspólne rozliczenie?
3. Upadłość ogłoszona w następnym roku
4. Rozliczenie po zakończeniu postępowania
5. Kto składa PIT po ogłoszeniu upadłości?
6. Najczęściej zadawane pytania

Czy po ogłoszeniu upadłości można rozliczyć PIT wspólnie?

Najczęściej nie można rozliczyć wspólnie PIT za rok, w którym ogłoszono upadłość jednego z małżonków. Artykuł 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga, aby małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy. Wyjątek dotyczy osób, które zawarły małżeństwo w trakcie roku – w ich przypadku wspólność musi istnieć od dnia zawarcia małżeństwa do ostatniego dnia tego roku.

Ogłoszenie upadłości jednego z małżonków przerywa wspólność majątkową. Nie ma przy tym znaczenia, czy upadłość ogłoszono w styczniu, czerwcu czy 31 grudnia. Jeżeli w którymkolwiek momencie roku powstała rozdzielność majątkowa, warunek wspólności przez cały rok nie jest spełniony.

Dlaczego ogłoszenie upadłości powoduje rozdzielność majątkową?

Zgodnie z art. 124 ust. 1 Prawa upadłościowego z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa. Jeżeli wcześniej obowiązywała wspólność ustawowa, majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny.

Tę samą zasadę przewiduje art. 53 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rozdzielność powstaje automatycznie, z mocy prawa. Małżonkowie nie muszą podpisywać intercyzy ani uzyskiwać dodatkowego orzeczenia sądu rodzinnego.

W konsekwencji od dnia ogłoszenia upadłości nie jest spełniony podatkowy warunek pozostawania we wspólności majątkowej przez cały rok. Sam fakt dalszego pozostawania w małżeństwie nie wystarcza do wspólnego rozliczenia.

Upadłość ogłoszona w następnym roku a wspólny PIT

Trzeba odróżnić rok, za który składane jest zeznanie, od roku, w którym sąd ogłosił upadłość. Jeżeli przez cały 2025 r. małżonkowie pozostawali w małżeństwie i we wspólności majątkowej, a upadłość jednego z nich ogłoszono dopiero w 2026 r., samo ogłoszenie upadłości w 2026 r. nie odbiera prawa do wspólnego rozliczenia za 2025 r.

Rozdzielność powstała bowiem dopiero w 2026 r. Warunki wspólnego opodatkowania ocenia się dla roku podatkowego, którego dotyczy zeznanie. Oczywiście muszą być spełnione również pozostałe przesłanki wynikające z ustawy o PIT, w tym ograniczenia odnoszące się do niektórych form opodatkowania działalności gospodarczej.

Czy po zakończeniu postępowania upadłościowego można ponownie rozliczać się wspólnie?

Zgodnie z art. 53 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie umorzenia, ukończenia albo uchylenia postępowania upadłościowego między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy. Nie oznacza to jednak automatycznie prawa do wspólnego PIT już za rok, w którym postępowanie się zakończyło.

Jeżeli wspólność została przywrócona dopiero w trakcie roku, nie trwała przez cały rok podatkowy. Wspólne rozliczenie będzie zatem co do zasady możliwe dopiero za kolejny pełny rok, o ile wspólność będzie istniała od 1 stycznia do 31 grudnia i zostaną spełnione pozostałe warunki.

Kto składa PIT po ogłoszeniu upadłości: upadły czy syndyk?

Powstanie rozdzielności majątkowej i brak prawa do wspólnego rozliczenia nie oznaczają jeszcze, że każdy obowiązek podatkowy przejmuje syndyk. Kwestia rozliczenia dochodów osiągniętych przed ogłoszeniem upadłości oraz dochodów związanych z masą upadłości wymaga rozróżnienia źródeł przychodów i okresu ich uzyskania.

Szerzej wyjaśniam to w artykule: roczne rozliczenie podatku dochodowego po ogłoszeniu upadłości.

Osobnym zagadnieniem jest los nadpłaty podatku. Informacje na ten temat znajdziesz w artykule: zwrot podatku po ogłoszeniu upadłości.

Przykłady

Upadłość ogłoszona 15 lipca 2026 r.

Małżonkowie nie mogą rozliczyć wspólnie dochodów za 2026 r., ponieważ od 15 lipca istnieje między nimi rozdzielność majątkowa. Mogą natomiast spełniać warunki wspólnego rozliczenia za 2025 r., jeżeli przez cały 2025 r. pozostawali w małżeństwie i we wspólności majątkowej.

Upadłość ogłoszona 10 lutego 2026 r., postępowanie zakończone 20 listopada 2026 r.

Wspólny PIT za 2026 r. nie będzie możliwy. Wspólność majątkowa nie istniała przez cały rok, mimo że została przywrócona przed jego końcem. Jeżeli następnie będzie trwała przez cały 2027 r., wspólne rozliczenie za 2027 r. może być możliwe.

Najczęściej zadawane pytania

Czy o prawie do wspólnego PIT decyduje data złożenia wniosku o upadłość?

Nie. Decydująca jest data ogłoszenia upadłości przez sąd, ponieważ właśnie w tym dniu z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa.

Czy upadłość ogłoszona 31 grudnia wyłącza wspólne rozliczenie za ten rok?

Tak. Wspólność majątkowa musi istnieć przez cały rok podatkowy. Jej ustanie nawet w ostatnim dniu roku oznacza, że warunek nie został spełniony.

Czy można złożyć wspólny PIT za rok poprzedzający ogłoszenie upadłości?

Tak, jeżeli przez cały poprzedni rok małżonkowie pozostawali w małżeństwie i we wspólności majątkowej oraz spełniają pozostałe warunki przewidziane w ustawie o PIT.

Czy zgoda syndyka pozwala na wspólne rozliczenie?

Nie. Prawo do wspólnego opodatkowania wynika z ustawy podatkowej. Syndyk nie może uchylić skutku w postaci rozdzielności majątkowej ani wyrazić skutecznej zgody na rozliczenie niespełniające ustawowych warunków.

Czy wspólny PIT jest możliwy po wykonaniu planu spłaty?

Może być możliwy za rok, w którym przez cały okres od 1 stycznia do 31 grudnia istniała między małżonkami wspólność majątkowa. Jeżeli postępowanie zakończyło się w trakcie roku, wspólny PIT co do zasady będzie możliwy dopiero za następny pełny rok.

Podstawa prawna i oficjalne źródła

• art. 6 ust. 1–3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jednolity
• art. 124 ust. 1 Prawa upadłościowego – tekst jednolity
• art. 53 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – tekst jednolity

Wpływ upadłości na małżeństwo, majątek i dalszy przebieg postępowania omawia także kompletny przewodnik po upadłości konsumenckiej.

Podsumowanie

Ogłoszenie upadłości jednego z małżonków powoduje z mocy prawa rozdzielność majątkową. Dlatego wspólne rozliczenie PIT za rok, w którym ogłoszono upadłość, co do zasady nie jest możliwe. Nadal można jednak wspólnie rozliczyć rok wcześniejszy, jeżeli przez cały ten rok istniały małżeństwo i wspólność majątkowa. Po zakończeniu postępowania prawo do wspólnego rozliczenia zwykle powróci dopiero za pierwszy pełny rok, w którym wspólność będzie trwała od 1 stycznia do 31 grudnia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej odnoszącej się do konkretnej sytuacji. Przy ocenie prawa do wspólnego rozliczenia należy uwzględnić wszystkie warunki przewidziane w ustawie o PIT.