Upadłość konsumencka a komornik – co dzieje się z egzekucją?

Krótka odpowiedź: samo złożenie wniosku o upadłość konsumencką nie zatrzymuje komornika. Egzekucja skierowana do majątku wchodzącego do masy upadłości zostaje zawieszona z mocy prawa dopiero w dniu ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości – umorzona z mocy prawa. Od tego momentu majątkiem objętym masą zarządza syndyk.

Upadłość konsumencka porządkuje prowadzone przeciwko dłużnikowi egzekucje i zastępuje indywidualne działania wierzycieli jednym postępowaniem zbiorowym. Nie oznacza jednak, że każda egzekucja kończy się już w chwili wysłania wniosku do sądu ani że wszystkie zajęte wcześniej środki wrócą do dłużnika.

Spis treści

1. Czy złożenie wniosku zatrzymuje komornika?
2. Co dzieje się z egzekucją po ogłoszeniu upadłości?
3. Co z zajęciem wynagrodzenia i rachunku bankowego?
4. Co dzieje się z pieniędzmi pobranymi przez komornika?
5. Upadłość a licytacja nieruchomości
6. Czy po ogłoszeniu upadłości można prowadzić egzekucję?
7. Co powinien zrobić upadły?
8. Najczęściej zadawane pytania

Czy złożenie wniosku o upadłość zatrzymuje komornika?

Nie. Samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie powoduje automatycznego zawieszenia prowadzonych egzekucji. Do czasu wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości komornik co do zasady może nadal zajmować wynagrodzenie, rachunek bankowy, ruchomości lub nieruchomość.

Dlatego osoba, wobec której egzekucja jest już prowadzona, nie powinna zakładać, że wysłanie wniosku natychmiast wstrzyma potrącenia. Decydujące znaczenie ma data ogłoszenia upadłości, a nie data złożenia wniosku.

Co dzieje się z egzekucją po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej?

Zgodnie z art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości:

• zawiesza się z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości;
• umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Nie trzeba uzyskiwać osobnego postanowienia komornika, aby skutek ten powstał. W praktyce komornik musi jednak otrzymać informację o ogłoszeniu upadłości. Warto więc przekazać mu odpis postanowienia lub wskazać obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Po ogłoszeniu upadłości indywidualne dochodzenie należności z majątku należącego do masy zostaje zastąpione postępowaniem upadłościowym. Wierzyciele dochodzą swoich praw w jego ramach, a majątkiem zarządza syndyk. Więcej o jego zadaniach wyjaśniam w artykule obowiązki syndyka w upadłości konsumenckiej.

Co z zajęciem wynagrodzenia i rachunku bankowego?

Po ogłoszeniu upadłości komornik nie powinien kontynuować egzekucji z wynagrodzenia ani środków na rachunku w zakresie, w jakim wchodzą one do masy upadłości. Nie oznacza to jednak, że dłużnik od tej chwili otrzymuje całe wynagrodzenie. Część dochodu podlegająca zajęciu może trafiać do masy upadłości, lecz potrącenia są wówczas dokonywane na rzecz masy i pod nadzorem syndyka, a nie w ramach wcześniejszej egzekucji komorniczej.

Kwoty ustawowo wyłączone spod egzekucji co do zasady nie wchodzą do masy upadłości. Zakres potrąceń zależy między innymi od rodzaju dochodu, jego wysokości i sytuacji osobistej upadłego. Jeżeli bank albo pracodawca nadal przekazuje pieniądze komornikowi mimo ogłoszenia upadłości, należy niezwłocznie powiadomić syndyka i komornika.

Co dzieje się z pieniędzmi pobranymi przez komornika?

Los pieniędzy zależy od tego, czy przed ogłoszeniem upadłości zostały już wypłacone wierzycielowi.

• Jeżeli komornik wyegzekwował pieniądze, lecz nie przekazał ich jeszcze wierzycielowi, po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości przelewa je do masy upadłości.
• Jeżeli środki zostały prawidłowo wypłacone wierzycielowi przed ogłoszeniem upadłości, samo późniejsze ogłoszenie upadłości zasadniczo nie powoduje ich automatycznego zwrotu dłużnikowi.

Pieniądze przekazane do masy nie wracają automatycznie do upadłego. Syndyk rozlicza je w postępowaniu zgodnie z zasadami podziału funduszy masy.

Upadłość konsumencka a licytacja nieruchomości

Ogłoszenie upadłości co do zasady zatrzymuje egzekucję z nieruchomości wchodzącej do masy. Ustawa przewiduje jednak ważny wyjątek: zawieszenie egzekucji nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicie zostało prawomocnie udzielone przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny zapłaci cenę w terminie.

Oznacza to, że etap postępowania licytacyjnego ma zasadnicze znaczenie. Samo wyznaczenie terminu licytacji nie jest tym samym co prawomocne przybicie. Po ogłoszeniu upadłości dalsze czynności dotyczące nieruchomości należą co do zasady do syndyka, który może przeprowadzić jej sprzedaż w postępowaniu upadłościowym.

Czy po ogłoszeniu upadłości można prowadzić egzekucję?

Po dniu ogłoszenia upadłości nie można kierować egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości. Zakaz obejmuje również wierzytelności zabezpieczone hipoteką lub zastawem – zabezpieczenie wpływa na sposób zaspokojenia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym, ale nie pozwala mu prowadzić odrębnej egzekucji z majątku masy.

Art. 146 ust. 3 Prawa upadłościowego przewiduje wyjątki dotyczące zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych, określonych roszczeń rentowych związanych z uszkodzeniem ciała lub śmiercią oraz zamiany uprawnień z prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Każdy taki przypadek wymaga oceny zakresu żądania i składnika majątku, do którego skierowano czynności.

Trzeba też odróżnić egzekucję z majątku masy od czynności dotyczących składników, które do masy nie należą. Spór o to, czy konkretne mienie albo część dochodu wchodzi do masy upadłości, rozstrzyga się w postępowaniu upadłościowym.

Czy wierzyciel musi zgłosić wierzytelność?

Umorzenie egzekucji nie oznacza automatycznego umorzenia długu. Wierzyciel może dochodzić zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym na zasadach określonych w ustawie. W postępowaniach prowadzonych w systemie teleinformatycznym zgłoszenia i pisma składa się za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych.

O tym, w jakim zakresie niezaspokojone zobowiązania zostaną ostatecznie umorzone, sąd rozstrzyga na dalszym etapie – najczęściej przy ustalaniu planu spłaty wierzycieli, umorzeniu zobowiązań bez planu albo warunkowym umorzeniu.

Co powinien zrobić upadły po ogłoszeniu upadłości?

1. Przekazać syndykowi informacje o wszystkich trwających egzekucjach, sygnaturach i zajętych składnikach majątku.
2. Poinformować komornika o ogłoszeniu upadłości i wskazać sygnaturę postępowania oraz obwieszczenie w KRZ.
3. Sprawdzić, czy potrącenia z wynagrodzenia lub rachunku są przekazywane właściwemu podmiotowi.
4. Niezwłocznie zgłosić syndykowi dalsze potrącenia komornicze dokonane po ogłoszeniu upadłości.
5. Zachować postanowienia, pisma komornika, historię rachunku i paski wynagrodzeń.
6. Nie rozporządzać samodzielnie majątkiem wchodzącym do masy upadłości.

Najczęściej zadawane pytania

Czy samo złożenie wniosku o upadłość zatrzymuje komornika?

Nie. Automatyczne zawieszenie egzekucji następuje dopiero z dniem ogłoszenia upadłości, a nie w dniu złożenia wniosku.

Czy trzeba składać do komornika wniosek o umorzenie egzekucji?

Umorzenie po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości następuje z mocy prawa. W praktyce należy jednak powiadomić komornika i przekazać dane umożliwiające potwierdzenie upadłości.

Czy komornik zwróci pieniądze pobrane przed ogłoszeniem upadłości?

Środki pobrane, ale jeszcze niewydane wierzycielowi, są po uprawomocnieniu się postanowienia przekazywane do masy upadłości. Nie oznacza to ich wypłaty upadłemu. Pieniądze przekazane wierzycielowi przed ogłoszeniem upadłości zasadniczo nie podlegają automatycznemu zwrotowi.

Czy po ogłoszeniu upadłości nadal potrąca się część pensji?

Tak, jeżeli część wynagrodzenia wchodzi do masy upadłości. Po ogłoszeniu upadłości potrącenie odbywa się jednak na rzecz masy upadłości, a nie w ramach wcześniejszej egzekucji wierzyciela.

Czy hipoteka chroni wierzyciela przed zawieszeniem egzekucji?

Nie pozwala kontynuować odrębnej egzekucji z nieruchomości wchodzącej do masy. Wierzyciel hipoteczny korzysta natomiast ze szczególnych zasad zaspokojenia z ceny sprzedaży nieruchomości w postępowaniu upadłościowym.

Czy upadłość zatrzyma zaplanowaną licytację mieszkania?

Co do zasady egzekucja zostaje zawieszona w dniu ogłoszenia upadłości. Jeżeli jednak przed tym dniem prawomocnie udzielono przybicia, możliwe jest późniejsze przysądzenie własności po zapłacie ceny przez nabywcę.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, w szczególności art. 62–63, art. 146 oraz przepisy dotyczące upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
• Krajowy Rejestr Zadłużonych – informacje Ministerstwa Sprawiedliwości.

Podsumowanie

Upadłość konsumencka zatrzymuje egzekucję z majątku wchodzącego do masy, ale dopiero od dnia jej ogłoszenia. Wcześniejsze egzekucje zostają wtedy zawieszone, a po uprawomocnieniu się postanowienia – umorzone. Pobrane i niewypłacone wierzycielowi środki trafiają do masy, zaś dalszym zarządem majątkiem zajmuje się syndyk. Szczególnej uwagi wymagają sprawy, w których trwa licytacja nieruchomości albo potrącenia są kontynuowane mimo ogłoszenia upadłości.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej odnoszącej się do konkretnej sprawy. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.