Kredyt w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli

Krótka odpowiedź: w czasie wykonywania planu spłaty wierzycieli można zawrzeć umowę kredytu, pożyczki, zakupów ratalnych lub odroczonej płatności, ale nie wtedy, gdy nowe zobowiązanie mogłoby pogorszyć zdolność do wykonywania planu. Jeżeli takie ryzyko istnieje, najbezpieczniej przed podpisaniem umowy uzyskać zgodę sądu upadłościowego. W szczególnie uzasadnionym przypadku sąd może również zatwierdzić czynność już dokonaną.

Sam fakt wykonywania planu spłaty nie oznacza bezwzględnego zakazu korzystania z każdego kredytu. Kluczowe jest to, czy rata i pozostałe koszty nowego zobowiązania pozostawiają realną możliwość terminowego regulowania rat ustalonych przez sąd oraz zwykłych kosztów utrzymania.

Szukasz informacji o kredycie po zakończeniu upadłości? Przejdź do sekcji o kredycie po oddłużeniu. Zasady opisane poniżej dotyczą wykonywania planu spłaty.

Spis treści

1. Czy podczas planu spłaty można wziąć kredyt lub pożyczkę?
2. Kiedy potrzebna jest zgoda sądu?
3. Co sąd bierze pod uwagę?
4. Jak przygotować wniosek o zgodę?
5. Czy sąd może zatwierdzić umowę po fakcie?
6. Jakie są konsekwencje zaciągnięcia zobowiązania bez zgody?
7. Czy bank udzieli kredytu osobie wykonującej plan spłaty?
8. Kredyt po zakończeniu oddłużenia
9. Najczęściej zadawane pytania

Czy podczas planu spłaty można wziąć kredyt lub pożyczkę?

Tak, ale tylko wtedy, gdy zaciągnięcie zobowiązania nie zagraża wykonaniu planu spłaty albo gdy na czynność, która może pogorszyć tę zdolność, zgodzi się sąd.

Zgodnie z art. 491¹⁸ ust. 1 Prawa upadłościowego upadły nie może w okresie wykonywania planu spłaty dokonywać czynności prawnych dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu. Przepis nie wymienia wyłącznie kredytów bankowych. Może więc obejmować także:

• pożyczkę gotówkową lub prywatną,
• zakup na raty,
• kartę kredytową i limit odnawialny,
• leasing albo finansowanie samochodu,
• płatność odroczoną typu „kup teraz, zapłać później”,
• inne umowy powodujące obowiązek przyszłych płatności.

Nie każda z tych czynności automatycznie narusza prawo. Drobny zakup ratalny, którego raty mieszczą się w stałej nadwyżce domowego budżetu, może nie wpływać na realizację planu. Inaczej należy ocenić zobowiązanie wysokie, długoterminowe albo zaciągane przy niestabilnych dochodach.

Kiedy potrzebna jest zgoda sądu upadłościowego?

Zgoda sądu jest potrzebna, gdy planowana czynność mogłaby pogorszyć zdolność do wykonywania planu spłaty. Nie trzeba czekać, aż rzeczywiście zabraknie pieniędzy na ratę. Liczy się już realne ryzyko takiego skutku.

W praktyce warto wystąpić o zgodę przed podpisaniem umowy zwłaszcza wtedy, gdy:

• nowa rata stanowi istotną część miesięcznej nadwyżki,
• kredyt ma być spłacany przez wiele miesięcy lub lat,
• dochody są zmienne albo istnieje ryzyko ich spadku,
• po zapłacie rat kredytu i planu pozostaje niewielka rezerwa na utrzymanie,
• celem finansowania jest zakup o znacznej wartości, np. samochodu,
• niezbędność wydatku może budzić wątpliwości.

Art. 491¹⁸ ust. 2 pozwala sądowi w szczególnie uzasadnionym przypadku wyrazić zgodę na dokonanie takiej czynności. Zgoda nie jest automatyczna: trzeba wykazać zarówno potrzebę zaciągnięcia zobowiązania, jak i możliwość dalszego terminowego wykonywania planu.

Co sąd bierze pod uwagę?

Każda sprawa jest oceniana indywidualnie. Najważniejsze są zwykle cztery elementy:

1. Cel zobowiązania – wydatek konieczny łatwiej uzasadnić niż konsumpcję, którą można odłożyć.
2. Wysokość całkowitego kosztu i raty – znaczenie ma nie tylko kwota kredytu, ale również odsetki, prowizje, ubezpieczenie i inne opłaty.
3. Aktualny budżet – dochody, koszty utrzymania, liczba osób na utrzymaniu oraz wysokość rat planu spłaty.
4. Wpływ na wierzycieli – czy nowe zobowiązanie nie zwiększy ryzyka opóźnień lub niewykonania planu.

Uzasadnionym celem może być przykładowo zakup niezbędnego narzędzia pracy, samochodu potrzebnego do dojazdów do pracy, dostosowanie mieszkania do niepełnosprawności, pilny remont lub konieczne leczenie. Sam ważny cel nie wystarczy jednak, jeśli proponowana rata jest oczywiście nie do udźwignięcia.

Jak przygotować wniosek o zgodę na kredyt lub pożyczkę?

Wniosek składa się do sądu upadłościowego prowadzącego sprawę. Powinien umożliwić sądowi ocenę potrzeby transakcji i jej wpływu na plan spłaty. Warto wskazać w nim:

• sygnaturę sprawy i dane upadłego,
• rodzaj planowanej umowy oraz dane kredytodawcy lub pożyczkodawcy,
• kwotę finansowania, liczbę i wysokość rat oraz całkowity koszt,
• dokładny cel zobowiązania i powód, dla którego wydatku nie można odłożyć,
• wysokość miesięcznych dochodów, kosztów utrzymania i rat planu spłaty,
• wyliczenie kwoty pozostającej po wszystkich płatnościach,
• wyjaśnienie, dlaczego umowa nie zagrozi wierzycielom.

Do wniosku warto dołączyć projekt umowy lub ofertę finansowania, dokumenty potwierdzające cel wydatku, dowody dochodów oraz zestawienie miesięcznego budżetu. Jeżeli istnieje tańsza alternatywa, dobrze wyjaśnić, dlaczego nie może zostać wykorzystana.

Prosty test bezpieczeństwa przed podpisaniem umowy

Przed podjęciem decyzji odpowiedz na następujące pytania:

• Czy po zapłacie raty planu spłaty, raty nowego zobowiązania i kosztów życia pozostanie bezpieczna rezerwa?
• Czy kredyt jest rzeczywiście konieczny właśnie teraz?
• Czy poradzisz sobie ze spłatą również przy przejściowym spadku dochodów lub wzroście wydatków?
• Czy potrafisz udokumentować cel oraz wszystkie koszty umowy?
• Czy zawarcie umowy bez uprzedniej zgody sądu może zostać uznane za czynność zagrażającą wykonaniu planu?

Jeżeli odpowiedź na ostatnie pytanie nie jest jednoznaczna, rozsądne jest złożenie wniosku przed zawarciem umowy.

Czy sąd może zatwierdzić umowę już zawartą?

Tak. Art. 491¹⁸ ust. 2 pozwala sądowi nie tylko wyrazić zgodę z wyprzedzeniem, lecz także zatwierdzić czynność już dokonaną. Nie oznacza to jednak, że warto świadomie podpisywać ryzykowną umowę i liczyć na późniejszą akceptację.

Zatwierdzenie po fakcie jest niepewne. Upadły musi wykazać szczególnie uzasadniony przypadek, a sąd może odmówić. Bezpieczniejsza kolejność to: analiza budżetu, wybór konkretnej oferty, wniosek do sądu, uzyskanie zgody i dopiero potem zawarcie umowy.

Jakie są konsekwencje zaciągnięcia zobowiązania bez zgody?

Jeżeli kredyt lub pożyczka mogły pogorszyć zdolność do wykonania planu, a upadły nie uzyskał zgody sądu ani późniejszego zatwierdzenia, może to prowadzić do uchylenia planu spłaty na podstawie art. 491²⁰ ust. 2 pkt 3 Prawa upadłościowego.

Najpoważniejszy skutek wskazuje art. 491²⁰ ust. 3: po uchyleniu planu zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu. Ustawa przewiduje jednak wyjątek pozwalający odstąpić od uchylenia, gdy uchybienie jest nieznaczne albo dalsze wykonywanie planu uzasadniają względy słuszności lub humanitarne. Nie należy traktować tego wyjątku jako gwarancji.

Nowy kredyt zaciągnięty po ogłoszeniu upadłości nie staje się częścią dawnego oddłużenia. Postanowienie wydawane po wykonaniu planu co do zasady obejmuje zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, dlatego nowe zobowiązanie trzeba spłacić na warunkach zawartej umowy.

Czy bank udzieli kredytu osobie wykonującej plan spłaty?

Zgoda sądu i decyzja banku to dwie odrębne kwestie. Nawet po uzyskaniu zgody sądu bank nie ma obowiązku udzielenia finansowania. Bada zdolność i wiarygodność kredytową zgodnie ze swoimi procedurami, w tym wysokość dochodów, bieżące obciążenia i historię spłat.

Z drugiej strony pozytywna decyzja banku nie zastępuje zgody sądu, jeśli planowane zobowiązanie może pogorszyć możliwość wykonywania planu. Bank ocenia ryzyko kredytowe, a sąd – ochronę prawidłowego wykonania planu i interes wierzycieli.

Obowiązki w czasie wykonywania planu spłaty

Kredyt nie jest jedyną kwestią, o której trzeba pamiętać. Do końca kwietnia każdego roku należy złożyć sądowi sprawozdanie z wykonania planu za poprzedni rok. Wykazuje się w nim osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz składniki majątkowe przekraczające próg określony w art. 491¹⁸ ust. 3, a także dołącza kopię rocznego zeznania podatkowego.

Więcej informacji znajdziesz w artykule: sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli. Warto też sprawdzić obowiązki i ograniczenia podczas planu spłaty oraz zasady wcześniejszego wykonania planu spłaty.

Kredyt po zakończeniu oddłużenia to osobny etap

Ten poradnik dotyczy przede wszystkim okresu wykonywania planu spłaty. Jeżeli wszystkie raty zostały zapłacone, sprawdź także formalności związane ze stwierdzeniem wykonania planu i umorzeniem zobowiązań. Samo zapłacenie ostatniej raty nie zastępuje postanowienia sądu dotyczącego oddłużenia.

Po oddłużeniu decyzję o finansowaniu nadal podejmuje bank lub inna instytucja finansowa. Zakończenie upadłości nie gwarantuje kredytu ani automatycznego usunięcia wszystkich danych z BIK. Znaczenie mają aktualne dochody, obciążenia i informacje wykorzystywane przy ocenie wniosku.

Sprawdź swój raport i rozstrzygnięcia sądu, a następnie przeczytaj kiedy można żądać usunięcia lub sprostowania danych w BIK po upadłości. Dodatkowe informacje zawiera strona BIK o danych z rejestrów publicznych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy niewielkie zakupy na raty zawsze wymagają zgody sądu?

Nie zawsze. Decyduje to, czy zobowiązanie mogłoby pogorszyć zdolność do wykonania planu spłaty. Gdy wpływ nie jest oczywisty, bezpieczniej uzyskać zgodę przed zakupem.

Czy zgoda sądu gwarantuje otrzymanie kredytu?

Nie. Sąd ocenia dopuszczalność czynności w świetle planu spłaty, natomiast bank lub firma pożyczkowa niezależnie bada zdolność kredytową i może odmówić finansowania.

Czy można pożyczyć pieniądze od rodziny?

Pożyczka od osoby bliskiej również tworzy obowiązek zwrotu i może wpływać na budżet. Należy oceniać ją według tych samych zasad co kredyt bankowy, niezależnie od tego, czy jest oprocentowana.

Czy płatność odroczona i karta kredytowa podlegają tym samym zasadom?

Tak, jeśli korzystanie z nich powoduje powstanie zobowiązania, które może pogorszyć zdolność do realizacji planu. Liczy się ekonomiczny skutek umowy, a nie jej nazwa marketingowa.

Co zrobić, jeśli kredyt został już zaciągnięty bez zgody?

Nie należy ukrywać umowy. Trzeba niezwłocznie przeanalizować jej wpływ na plan i rozważyć złożenie wniosku o zatwierdzenie czynności. Im lepiej udokumentowany cel, budżet i dalsza możliwość spłat, tym pełniejszy materiał otrzyma sąd.

Czy nowy kredyt zostanie umorzony po wykonaniu planu?

Co do zasady nie. Umorzenie po wykonaniu planu dotyczy zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości, a nowe zobowiązania trzeba regulować zgodnie z umową.

Podstawa prawna i oficjalne źródło

• art. 491¹⁸ ust. 1–3 ustawy – Prawo upadłościowe: ograniczenia w czynnościach majątkowych, zgoda lub zatwierdzenie przez sąd oraz coroczne sprawozdanie,
• art. 491¹⁹ ustawy – Prawo upadłościowe: zmiana planu w razie problemów z jego wykonaniem,
• art. 491²⁰ ustawy – Prawo upadłościowe: przesłanki i skutki uchylenia planu,
• aktualny tekst jednolity Prawa upadłościowego w ISAP.

Podsumowanie

Wykonywanie planu spłaty nie wyklucza każdej pożyczki czy kredytu, ale wymaga ostrożności. Jeżeli nowe zobowiązanie może zagrozić terminowym wpłatom, należy przed zawarciem umowy zwrócić się do sądu o zgodę. Ryzykowanie bez zgody może zakończyć się uchyleniem planu i utratą możliwości umorzenia pozostałych długów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej odnoszącej się do konkretnej sprawy. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.